Tweejtaolege börde 2
AlgemeenVoorgeschiedenis
Enkele weken geleden werd ik gebeld door Rens van de Plas. Rens is een van de journalisten die werken voor Woestegrond.org, een journalistenplatform dat zich bezig houdt met culturele onderwerpen in Noord-Brabant.
Rens had ontdekt dat in provincies als Friesland en Limburg op de plaatsnaamborden (komborden) niet alleen de officiële plaats- en gemeentenaam staat, maar ook daar tussenin de dialectnaam van het dorp. In Noord-Brabant is dit echter maar in één gemeente het geval, en dat is dan nog een gemeente aan de Hollandse kant van de rivieren, namelijk Altena. Hij vroeg aan mij of ik wist hoe dat komt.
Ik heb geantwoord dat ik daar nog nooit over had nagedacht. Mijn eerste gedachte was, dat het nog steeds de nawerkingen zijn van de tijd dat Noord-Brabant en Limburg generaliteitsgebieden waren. In onze provincie is daar een minderwaardigheidsgevoel tegenover Holland van overgebleven. Daarom vinden wij onze dialecten ook minderwaardig aan het Standaardnederlands.
Rens nam mijn reactie op in zijn artikel over dit onderwerp. Hij ontketende daarmee een serie reacties. Omroep Brabant TV maakte met hem een item over dit onderwerp. Erfgoed Brabant omarmde het idee en publiceerde een voorbeeldbrief om op te sturen naar de gemeente. Ik koos ‘Tweejtaolege börde’ als onderwerp voor deze rubriek. BN/deStem sloot daarop aan met een mooi artikel in de krant. Natuurlijk heb ik zelf ook de voorbeeldbrief (zie de Zuidwestkrant van 2 weken geleden) opgestuurd naar de gemeente. Helaas wordt deze pas behandeld in mei, als na de gemeenteraadsverkiezingen de rust in het gemeentehuis is weergekeerd.
Van Peter Borremans hoeven de tweetalige borden niet “Omda d’n plaotsnaome ien ut Nederlaands en ien ut diejelekt op elkaor lèèke. Hoogerheide ies ien ut diejelekt Woogeraaje.” Het is maar wat je op elkaar vindt lijken, Peter. Ik zie en hoor nogal een flink verschil. Maar waar ik vooral op wil wijzen is, dat de dialectnaam van een dorp een onderdeel is van de identiteit van dat dorp. Bij de gemeentelijke herindeling van 1997 was algemeen de vrees, dat de dorpen hun eigen identiteit zouden verliezen. De tweetalige komborden zijn een manier om dit te voorkomen.
Toine Nooijens uit Etten-Leur kon het niet laten om met dit onderwerp weer aan de slag te gaan:
VAN DE ZEG TOT AON DE GRAOF…
Zeg, steld oe eige nou ‘s vur, dad elke plots in Braobaant
z’n naom in ‘t ABN en diejelekt zou lotte zíen!
Wij zen toch niks nie miender as die lui, wijd weg, in Frieslaand?
Gemoedelijk? Ja, Vur we slaon, telle we jist tot tíen.
‘t Jiste dörpke, da we aondóen jit bij ós gwòn Doeve,
dad in ‘t Beschaofd mjistal as Hoeven uitgespróke wordt.
Dan op nor Teike! Lot de baandjes mar ‘s lekker zoeve:
“Ge zed ier aaltij welkom, bij ós in Sint Willebrord”!
We gaon nou nor ‘n plotske toe, beschreeve in twee zinne,
da sondags Prinsenhage jit; ‘t Aogje durdeweek!
Wòk kónenklijk, mar grwòter, is daor in de buurt te vinne.
Wa grwòtseg jit da Prinsenbeek. Vur ós bleft da: De Beek!
We rijje richtieng Resbaarge, mee Goegel, da’s ‘t bèste.
Veul import prot van Rijsbergen. “Och, maauw nie, mès, gao weg”!
In Zegge gaon we strak wa schóve; da’s vandaog ‘t lèste.
Wij zen nie van da deftege; wij noeme ‘t: De Zeg!
Mar saandrendaogs gaon we wir vort. Ós jiste doel: De Fendert.
“Da’s Fijnaart”, wòrde soms wel kwèke. Mar da snij gin out
en zen we, lotter diejen dag, rap Traaie durgedenderd,
dan klienkt: “Terheijden mot da zen”! Nou, die zit dus mwòi fout!
Lot ós nog ‘s nor Waalwijk gaon, op weg nor ‘t Verre Wòste!
Dus Wollek, stad van ljeer en schoene. Stienke da da dee!
We doen dan mee Kaatsheuvel aon, as oe da soms móóg trwòste.
De Kets en Eftelieng zen jin, al zen ‘t ‘r wel twee!
In Braobaas Wòste komde Berlicum al gèf gaauw teege;
d’n Èrd van jil wa diejelekt; as Ballegem bekend!
Dan nor de grès, waor aon de Maos wòk Grave is geleege.
Daor in De Graof is niks te zíen, mar die zen da gewend!
Zo, toerend dur ós schwòne Braobaant, ziede gèf wa naome,
mar ammel in ‘t Neederlaas. Daor mot wad aon gedaon!
Dus wèrrek aon de wienkel, mar da kan alljeeneg saome,
zodat ‘r, wòk bij ós, ‘n plots in twee taole zal staon!...
