Waarom vmbo’ers fantastisch zijn

Als ik mensen vertelt dat ik lesgeef op het vmbo, krijg ik vaak zo’n blik. Zo eentje van: “Oh. Echt?!?” Alsof ik dagelijks stoelen ontwijk en met pennen en boeken bekogeld word.

Eerlijk is eerlijk: toen ik begon aan mijn omscholing tot docent Nederlands, had ik zelf ook zo mijn vooroordelen. Ik had verhalen gehoord en meestal niet de meest liefdevolle. Maar inmiddels kan ik met overtuiging zeggen: ik vind vmbo’ers fantastisch. Ze hebben namelijk iets waar menig volwassene een cursus voor zou mogen volgen: ze zeggen gewoon wat ze denken. Zonder filter. Zonder pauzeknop. Onomwonden.

Na een door beeldspraak doorspekte uitleg aan een derde klas keek een meisje me peinzend aan. ‘Goh mevrouw, u bent echt grappig! Zullen we vanmiddag samen een sigaretje roken?’ Ik antwoordde dat ik nog nooit gerookt had en daar ook met haar niet aan ging beginnen. ‘Ah mevrouw,’ zei ze opgewekt, ‘voor alles een eerste keer, toch?’

Kijk. Daar kan geen studiedag tegenop.

Een vmbo-school is bovendien de ultieme leerschool voor klassenmanagement. Als je hier halfslachtig bent, lig je er binnen drie minuten uit. Deze leerlingen scannen je feilloos. Consequent? Dan krijg je respect. Oneerlijk? Dan weet de hele klas het binnen vijf seconden. Ze houden je scherp. Soms pijnlijk scherp.

En dan hun logica. Tijdens een schoolreis in Normandië stonden we in de stromende regen klaar om naar een militaire begraafplaats te gaan. ‘Mevrouw,’ vroeg een leerling bloedserieus, ‘is die begraafplaats eigenlijk overdekt?’

Je kunt er alleen maar bewondering voor hebben.

Natuurlijk zijn ze druk. Natuurlijk zijn ze soms vermoeiend. Maar laten we eerlijk zijn: dat zijn havo- en vwo-leerlingen ook. Alleen verpakken die het wat netter. Vmbo’ers niet. Die zijn ongefilterd, direct, ontwapenend en soms pijnlijk eerlijk.

Misschien is dat precies waarom ik ze zo waardeer. Ze dwingen me om echt te zijn. En dat is misschien wel het mooiste compliment dat je als docent kunt krijgen.

Marjolijn van Soest,

Docent Nederlands