Stemme

Zaand (het woord van de vorige keer)

Monda van Diesen was erg vlot met haar reactie:

‘Bij deze mijn bijdrage over zaand. 

Zaand, zaand, een kwartje de maand. ( Zand, zand, een kwartje per mand.) Aon diejen uitroep moes iek gelijk denke toen iek het woordje zaand zoog staon. 

Het ies me vroeger diekwels verteld da’ter meesse oep straot liepe die zo prebeerde een maand mèj zaand te verkwope. 

Geel zaand wel te verstaon, da wai zaovel noeme. Kleine kienders speule ien de zaovel, of zaandbak, om “taortjes” te bakke mèj d’ur vurmkes. 

Mar laank geleje leurde ze mèj maande zaand langs de deur. 

Veul meesse oie toen een “mwooie kaomer”, waor ze nwooit ien kwaome, of d’er moes belangrijk bezoek komme. 

Iek denk da d’ie meese gèn kokesmatte of een tapijt konne kwope. Daorom maokte ze mèj da zaand mwooie figure oep de tegels ien die kaomer. Dan was het net of t’er toch een tapijt oep loog. Iek em het jene kjeer gezien, toen iek nog een klein maske was en mèj mijn moeder een ouw vrouwke gieng bezoeke. 

En as we vroeger per ongeluuk oos appeltje liete valle, dan zee oos ma: gif nieks wur: zaand schuurt de maog! 

En as we oos buikske vol g’ete oie zee ze: zoo, nou zulde gèn zaand mjeer afgaon!’ 

Ook Richard Musters had weinig moeite met het thema, wel met het zaand op zich:

‘Spreekwoorde en uitdrukkienge laot iek gèère aon d’n Peter over. Die is daor veul beeter in as wij meej z’n alle bij mekaore. Vroeger em iek wel in ut zaand gespuld. As wij bij oons opa en oma van de vaarekes waore, dan gienge we dikwuls naor de Bunt. Da waor un baareg geel zaand meej wa brembosse d’r op. Nouw staot daor un schwoon uis op, mar toen waor da un vervalle kot. Un paor jaor geleeje em iek nog wel es gekeeke of dieje baareg geel zaand d’r nog loog. Mar da waor toen allemaol al overwoekerd.

Verders em iek niej zoeveul meej zaand. In de n’of hier is ut allemaol klapzaand. Agge ut weg mot kruie dan krijde last van oewe rug. En agge naor ’t straand toe gaot dan krupt ‘t allemaol in oew kleere. Iek zen overlest nog es naor ’t straand in Scheveningen gewiest meej un maot van mèèn. D’r stong toen nogal wa wind, mar ij wou toch over ’t straand loope. We wiere zowatte gezaandstraold. Daornao emme we nog wa ge’eete in zo’n straanduske. Da zaand lig overal waor je gaot zitte. ’t Lig nog net niej op oew börd. Tenmeenste, agge un bietje dörit. Dus neije, mèèn mokte niej blij meej al da zaand.’

Bij Yvonne Rijk roept het woord Zaand heel wat herinneringen op:

‘Ut nieuwe woord slut goed aon baaj ut veurige. Want baarege zaand daor kan ik wel van mej praote.

Wej wôônden vroeger baaj ut stjeenfebriek en keeke daor oep baarege zaand.

Neffe de stjeenfebriek was de koekskesfebriek. Den jêêne kjeer rook ut naor koekskes en den aandere kjeer naor kalkzaand stjeene. Da loog eraon waor de wiend vandaon kwam.

D’as ammel weg. Zemme daor nou uize gebouwe.

Un gedjeelte van die zaandbaarege kuunde nog wel zien, ut ies un stukske natuurgebied gebleeve.

Vroeger gienge wej altij ient zaand speule baaj de koepel. Iek deenk da veul meese da nog wel kenne.

We waore daor diekels mej veul kienders en aoje veul plezier.

Amme dan tuis kwaame was ut ien de kaomer ok diekels nen zaandbaarg, daor was oos moeder nie zo blej mej.

Mun eige kienders speulde toen a ze klein waore tuis ien de zaandbak. Die wieste nie beter en vonne da d’ ok al veul zaand.

Munne man die von da zaand jeest ammel mar nieks. Ej was ien Zeeland klaaj gewend en von da da veul beter was oem groentes ien te zaoije.

Mar bwoomekes da gieng juust wer beter, dus toen gieng ie die mar plaante.

W’emme jaore kersbwoome verkocht, die gruuije goed ient zaand.

Mar teegeworrig emmek zelf ok nen kuunstbwoom staon, das toch makkeleker vein iek.

Dan edde gen last van zaand ien de kaomer.’

Volgende week krijgt u nog de bijdragen van dichter Toine Nooijens en taalsnuffelaar Peter Borremans.

Het nieuwe woord

Stemme, da kunde ok wir op mjeerdere meniere opvatte. In deeze tèèd denkte netuurlek gelèèk aon de verkiezinge. (Ik oop trouwes da ge oew verstaand gebrökt en nie stemt op de grwootste schrjeeuwljeelek of de meens mitte schwoonste beloftes, die tie toch nie waor kan maoke). Ik weens oe veul wèèsèèd.

Mar stemme kunde ok oew gietaor of oewe n’örgel, a ge die et. Zoowda tie nie mjeer vals klienkt. Èn stemme is ‘t mjeervouw van stem. Die kunde woore praote, roepe of zienge. Zie mar wa ge doet en wa ge uiterlek 28 oktoober 2025 opstuurt naor luysterburg01@gmail.com. Oudoe!