Dialect; Bewaore
AlgemeenFesoen(de)lek (het woord van de vorige keer)
Toine Nooijens maakte zijn gedicht deze keer terwijl hij zich bevond in Destelbergen (België, Oost-Vlaanderen). Het is mij niet bekend of dit zijn mening over fesoen heeft beïnvloed:
OUD AALTIJ OE FESOEN…
Vandaog gaon we ‘t ‘s emme óver norme en wòk wèrdes.
Da kende wel, al waar ‘t alljeeneg mar vur oe goei fesoen.
Die twee bepaole ommes, oe g’oe eige mot gedraoge.
Ja, sjuust, da gel vur deezen tijd, vur nou en nie vur toen!
Fesoendelijk is, dènk ik, ‘n begrip van stiek geworre.
Ge kun ‘t wel jil wijd uitrekke tot ‘t zowa knapt.
D’n jinne vin, dat ie ‘r bèst gèf bij lwòpt mee dees kljeere;
‘n aander schaom z’n eige, at ie zó de deur uit stapt.
“Ée, klippel”, bruld ‘n lomperik, “edde soep in oe wòge”?
Die gast líep oe omvèr! da trekte toch op oe fesoen!
“Gij aar vast zelf gin tijd, zak, om de jouwe schwòn te maoke?
Nou krij ‘k dus mwòi wa smartegeld. Kom op, gast, mee die poen”.
Zo komde da fesoendelijk te pas en onpas teege,
bij: ed oe eige góed gewasse? Zen oe naogels schwòn?
Doe rusteg aon mee drienke en ge mokkert mee oe eete!
Zeg, kleed oe eige ‘s gèf aon. Kom, prot en lwòp gewòn!
Gao nou toch ‘s fesoendlijk zitte; bjeene bij mekaore.
Man, gaod ‘s nor de kapper, want ge ziet ‘r gwòn nie uit
en zit ‘r in oe koffer wòk verschwòn vur nao ‘t doesse?
Ik wit ‘t: Gèf ‘ruit zíen, intresseerd oe echt gin fluit!
Fesoen waar iets, wat ‘r bij ós, as kiend, in wier getimmerd.
Nie mee geweld, mar dur eraolieng; daogelijkse kost.
Oud oe fesoen in uis, op straot, bij sport, as weggebruiker.
Blef jeer of daome, as de zon schent, mar wòk as ‘t smost.
Fesoen en wòk fesoendelijk, da motte góed begrijpe,
staon wòg in ‘t vaondel. Leef ‘rnor en zè gin stomme oen,
want witte: Dán pas kund ‘t in oe leeve gèf wijd schuppe.
Dus… waor of wie of wa ge bent: Oud aaltij oe fesoen!...
Brabantse Spreukenkalender 2027
Vanaf nu is de Brabantse Spreukenkalender voor volgend jaar weer te koop. De achtendertigste in zijn serie! En nog steeds van de hand van Cor Swanenberg (en zijn zoon Jos), met fraaie, toepasselijke tekeningen van Nelleke de Laat.
Voor onze lezers is er mooi nieuws: nog meer dan ooit is de kalender verrijkt met verhalen en gezegdes uit het uiterste westen van onze provincie. Het begint al op 1 januari 2027 met een tekstje van Monda van Diesen. Maar er staan ook teksten in van Yvonne Rijk, Toine Nooijens en Ad en Peter Borremans. En natuurlijk zijn er ook weer verhaaltjes van mijn hand.
Brigit Bakx uit Bergen op Zoom en ik krijgen van Cor een groot compliment, omdat we zoveel aanleveren voor de kalender. Maar teksten aanleveren is één ding, de kalender kopen is natuurlijk minstens even belangrijk. Het gaat namelijk niet heel goed met de Spreukenkalenders. Ooit begon het met 15 verschillende edities. Tegenwoordig zijn het er nog 7. En ook die dreigen te verdwijnen. Toch zou Cor ontzettend graag de veertigste editie nog halen. En daar willen we uiteraard graag aan meewerken, ook al is de kalender niet goedkoop (€ 17,95). De kalender is te bestellen bij de boekhandel of bij Uitgeverij Van de Berg, Dukdalfweg 15b, 1332 BH Almere (www.streekboeken.nl).
Het nieuwe woord
Ge bewaor d’alles wa ge de moeite van ‘t bewaore wèèrd vindt. De n’jeene meens bewaor d’jeel veul, de n’aandere is mjeer van gaauw opruime.
Ik eb al van veul jaore de Brabantse Spreukenkalender. Ik scheur daor nwoot gin bladjes af, mar ik bewaor jeel de kelènder. Zoowdoende kan ik ‘r nog veul jaore van geniete. Want die veraoltjes en die spreuke die t’r in staon blèève plezaant om te leeze.
Ik neem aon, da gij ok sommegte dienge bewaort. Footoos en wèèrdepepiere netuurlek, mar waorschèènlek toch ok wel bepaolde perswoonleke zaoke.
Wij wulle nouw ‘s gèère weet wa gij bewaort en waorom. Ge meu g’t bij mèèn inleevere tot en met 1 juli 2026, op ‘t bekende adres: luysterburg01@gmail.com. Oudoe!
