Dialectwoord: fesoen(de)lek
AlgemeenSchaojlek (het woord van de vorige keer)
Toine Nooijens schoot ook bij het woord van deze keer weer onmiddellijk in de dichtmodus en wij kunnen daar opnieuw van genieten:
GE MOT ‘R NIE TE ZWAOR AON TILLE…
‘t Leeve, mèsse, is wel ‘s ‘n schaoilijke bedoenieng.
Da rok soms ‘n gevoelege en vals klienkende snaor,
waorbij ge dan oe wenkbrauwe optrekt tot aon oe aorlijn
en ag ge daor gin aor mjeer et, dan schatte mar tot waor!
Zo kund oe eige in d’n oto vrjeet op zitte vrète.
Jist wulde ie nie starte, want ij waar nog vuste kou.
Nou staode in de file en ge zit al te bedènke,
oe schaoilijk at da kreng nou deeze kjeer wir rijje zou.
“Nou, zeg, gij zè n’ schaoilijke”, zee ós ma, lang geleeje.
“De wòre vrette van m’n kop. Wa gij nor binne schrokt”!
Ik zal nwòit mjeer vergeete, wa ze reegelmaoteg klaogde:
“Ge wit toch: Vrèters worre nie gebore, mar gemokt”!
Ge ken ze wel: Die vrouwe mee ‘n gat in bei d’r aande.
Ze zíen wa en ze kwèke: “Da nim ik ‘s lekker mee”.
Mar efkes lotter dörve ze da dan thuis nie te vertelle.
Die vrouwkes zen te schaoilijk gwòn vur ós pottemenee!
Ij ligt ‘r schwòn bij, oewen of, ge meu daor trots nor kijke.
Mar sommegte indriengers ziede eiglijk líever nie.
De slakke, luize, muuzeikers, die veul verrinneweere.
Ze zen vrjeet schaoilijk vur oe plaante, dus verdelgde die!
Ge wòr, oe da ‘n vriend injees schaoilijk begien te lache.
Ge zou zo zègge, da die gast èrges veul leut mee aar.
Dan valt ie stil. Ij mèrkt, da ze nor ‘m zitte te kijke
en prompt is ie vergeete, wat ‘r nou zo leuteg waar.
Zo zen ‘r in da leeve van ós veul schaoilijke zaoke.
Daor motte nie te zwaor aon tille. Blet nie snot en kwiel!
Ge kun mar beeter zoeke nor de positieve dienge,
want ag ge da nie doet, dan krijde vast juuk aon oe ziel!
Ook Yvonne Rijk deelt ons graag weer haar ervaringen mee:
“Lest waster ier ien de suupermart een aonbiedieng agge van iet twej kocht dan kreegder nog jeen produukt graoties baaj. Eigeluk ooi iek er mar jeen van nwoodieg. Mar iek docht: “Da’s schaojlek oem der mar jêên te kwoope. Dan zeide zogezeed nen dief van oewe n’ eigen portmonej.” Duus iek kocht er twej en mocht er driej pakke.
Ge raoj ut al. Der gienge der twej over den daotum, dus eigeluk was da pas echt schaojlek.
Toen iek men mulo dieploma g’aold ooi von oos moeder da’k toch ok ies wa van ut uisouwe moes ljeere. Iek zen toen un jaor naor de vormiengsklas gegaon. Daor ljeerde we kooke, naoie, schwoon maoke en ammel van da soort dienge.
Da naoie was aon mijn nie besteed. Ik deej ut nie geire en iek kon dur ok jêêlemaol nieks van. W’emme ien da jaor un bloeske en un schurt genaojd. Da bloeske moesse we jêêst zelf tjeekene oep pepier en dan uitkniepe uit de stof. Toen ak gieng kniepe gieng ut al gelijk verkjeerd. Iek kwam stof te kurt. De juufrouw kwam kijke en zeej jêêl afkeurend: “Der klop nie veul van Yvonne. Oe moet ta nou? Ge kom stof tekurt.”
“Ja juufrouw”, zeej iek, “iek zen meschien un bietje te schaojlek gewiest mej kniepe.” Ze keek alsof ze ‘t ien Keule wôôrde doondere en begreep nie wa’k bedoelde.
Van mun bloeske ies nie veul terecht gekomme en van mun rapportpuunt veur naoje ok nie.
Kooke da deej iek toch wel wa liever. En da doen iek nog wel geire. Iek kook altij best veul want al zen we nou mar mej zen twejje mjeer, we zen schaojlek eeters.”
Het nieuwe woord
A vroeger bij oons tuis jin van oos meskes zoow gieng zitte da ge ‘n stukske van d’r broek kon zien, dan zeej oons moeder aaltij: “Gao d’s fesoenlek zitte”. Eete moeste fesoenlek, oons èège gedraoge, oons aor kamme, al oons meniere moese fesoenlek zèèn.
Wat is voor u fesoenlek? En is dat nog hetzelfde als vroeger? Wat zijn uw fatsoensnormen tegenwoordig? En die van de huidige samenleving? Uw reactie graag op het adres luysterburg01@gmail.com. Tot volgende week!
