Reageren op dialectwoord Saome

Bleuj (het woord van de vorige keer)

Yvonne Rijk vertelt over dit onderwerp:

‘Vroeger waor iek meschien wel un bietje bleuj. Mar ien de lwoop van de jaore zennek er achter gekomme dagge mej te bleuj zijn nie wijt komt.

Da wuul netuurlek nie zegge dagge altij en ooveral aontje de veurste moet zijn. Ge moetta d’un bietje aonvoele.

Sewijle kuunde beter mar sjuust doen oef agge uit oewe neus bleujt (aandere betjeekenies van bleuj).

Men kleinzeuntje ies sewijle attie ievers komt waor dattie nog nwoot gewiest ies ok un bietje bleuj. Ej kekt alij gêêre jeest de kat uit den bwoom. Dan wôôrter nog allies gezeed: “Allej ,manneke, aanders zijde toch ok nie zo bleuj.”

As nen joenge oef maske nie mjeer zow joenk ies en nog altij gen verkjeering et, dan zegge ze ok wellies: “Die ies daor veus te bleuj vur.”

Mar ut mjeeste gebruik iek ut woord bleuj as zelfstandieg naomwoord. En wel ien de betjeekenies van “bleujke”. Un bleujke ies un kieneke.

Ut wôôrd bleujke woor mjeestal gebrukt agge compassie et mej da kiend. Agge bevurbeeld oep de televisie vluuchtelienge ziet en daor lwoope wa kienders tuuse, dan wôôrter wel gezeed: “Och die aarme bleujkes.”

Oef as kienders iet geweldaodiegs gezien eeme, dan zegge ze: “En die aarme bleujkes stienge der baaj en emme alles gezien.”

Agge echt un aarm uisauwe et mej veul kienders dan zenda ok aarme bleujkes.’

‘Hallo Jan’, zegt Richard Musters. ‘Hierbij mijn stukje over blue. Niet over blue zijn, maar dat zie je wel.’ 

Dat maakt natuurlijk nieuwsgierig en daarom lezen we snel verder: ‘Bleuj, zo noeme de Fraanse ut atte biefstuk zo mar net de pan aon gerokt eej. Iek em wel gèère da m’n biefstukske nog wa rood ziet, mar nie zo rauw as bleuj. Ut bloed oef ter niej uit te komme za’k mar zegge.

Over eete gesproke, ge eej ut vast wel geleeze dat Neerlaans jinnigste drei sterresjef is gaon eemele. Twei daoge naor d’n Paus is Jonnie Boer overleeje. Nouw weet iek al wa da veul meense gaon zegge. Da ze daor toch niej ginge eete, want in zo’n sterrerestauraant gaode meej onger van taofel. Nouw, iek kan oew zegge datta al laank niej mjeer zo is wor. Iek gaon gèère jin of twei kjeere per jaor naor zo’n sterrerestauraant eete en m’n bukske zit altij bomvol as iek daor weg gaon.

Mar wak wou zegge is da dieje Jonnie mar 60 jaor is geworre. Ij waor net begonne om z’n zaok over te doen aon z’n kienders en daornao zou ij meej z’n vrouw wa mjeer gaon geniete. Nouw, da zitter vör zèèn dus niej mjeer in. En ij is nie d’n jirste die da overkomt en ut gaot ok niej de leste zèèn. Waormeij iek mar zegge wöl, meense ge leef nouw, dus geniet nouw ok un bietje. Want agge da geniete uitstelt, kan ‘t wel es te laot zen om er nog aon te beginne.’

Zo is dat, Richard. Bedankt voor je goede advies.

Dan gaan we naar de bijdrage van Monda van Diesen, want ook zij heeft weer een verhaaltje ingeleverd, net als altijd.

‘Beste Jan. Bij deze mijn bijdrage over bluej. 

Jao, as jonk maske/jonge vrouw was iek wel bleuj wur. 

Net as Sjef van den Bergh zèn iek da ienmiedels  grwotendjeels, te bove. Sjef al laank, want oeveul toespraoke è t’ ie al nie moette n’ouwe toen attie nog as Priens Ostrecht regeerde mèj carnaval! 

Mèj mijn et da nog wel een tèdje geduurd wur, vur da iek da te bove waor. En vur da d’iek vur het jeerst achter de microfoon stong was iek al 84! Da was bai de presentaotie van het Braobants boeksje ien 2023. 

Toen iek nog jonk was, durfde iek mun eige diekwels nie ien een gesprek te menge, jeel vervelend. Het gieng ok diekwels jeel vlug, as iek al ies wou antwoorde, dan waore ze alwèr aon een aander onderwaarp begonne! 

Och. Iedere mees ies verschielend: d’een jene ies vlot , d’een aandere langzaom. Ge moet ze mar neme zo as ze zèn vin iek.’

Hoi Monda, dat je in Lith voor het eerst iets hebt voorgedragen weet ik nog goed. Maar ik denk dat je toen je gedicht voor de Kerstgedichtenwedstrijd hebt voorgedragen. In 2024 heb je in Lith je verhaal Oos paa en maa voorgedragen. In beide gevallen heb je dat heel mooi gedaan en was je bijdrage zeker waard om te worden voorgedragen.

Het nieuwe woord

Volleges mèèn woorde ‘t woord ‘Saome’ teegeworreg jeel dikkels. Mar nie omda t’r zoow dikkels saomegewaarekt wordt, mar omda taor zoown be’oefte aon is. ‘t Is de leste tèèd steeds mjeer ikke, ikke, ikke en de rest kan stikke. 

Ik hoop maar, dat het nieuwe woord voor velen een bron van inspiratie is om te reageren op deze rubriek. Uw reactie is tot en met dinsdag 13 mei 2025 van harte welkom op het bekende adres luysterburg01@gmail.com. We zijn hier allemaal reuze benieuwd naar!

Tot volgende week.