Dialect: Beschaareme 3

Richard Musters heeft een staaltje bescherming gezien waar hij zelf ook voorzichtig door werd:

“Tis al wir un paor monde geleeje da iek naor Baarege moes naor un paor wienkels. Iek docht bij m’n eige, tis goei weer, iek gaon es op d’n fiets. Agge in de stad mot zèèn is da sowieso makkelukker dan meej d’n n’auto. Dus iek sprieng op munne fiets en rij naor Baarege. Iek ooi de wienkels die iek moes emme ge’ad, dus iek kon wir naor uis toe rije. Mar omda iek un eekel em aon op en njeer rije, mokte iek d’r mar un rondje van rond ut Markiezaotsmjeer en dan achter de PNEM langs via Woosdrecht trug naor uis.

Nouw waor iek de stad nog aamper uit of iek zien un gaans lwoope meej wa kleintjes d’r bij. En van d’n aandere kaant kwam un vent aangelwoope meej z’n n’ond. Die n’ond die kregt de kaans nog nie om te kèèke naor die kleine gaanskes, waant moeder de gaans (of vaoders) die zette z’n vleugels op en gieng al blaozend naor dieje n’ond toe. En dieje n’ond die waor nie zot, die ging megaank achter dieje vent staon waant die docht bij z’n eige, mèèn gaode nie slaoge meej oew vleugels. Gaanze die beschaareme d’r kienders jil goed. Toen iek m’n rondje reej langs ut Markiezaotsmjeer em iek da goed in’t oog ge’ouwe en em iek wijselluk genoeg afstaand ge’ouwe van die kleine gaanskes. Iek oef ok gin klappe te krèège van die vleugels van vaoders of moeders.”

Peter Borremans heeft weer een heel pakket ingeleverd, zoals gewoonlijk. Ik lees dit altijd allemaal, om er vervolgens de leukste of interessantste zaken uit te vissen.

Peter doet volop mee in mijn strijd tegen het foutieve, discriminerende gebruik van de naam ‘Holland’, wanneer ‘Nederland’ wordt bedoeld. Zo trof ik in zijn envelop deze week het volgende tekstje aan:

“Het verschil tussen een Hollander en een Brabander wordt duidelijk als ze beiden hun haren hebben verloren. De Brabander koopt een haarstukje, een hoed of een pet. De Hollander probeert zijn kam te verkopen.”

Dat vind ik een prachtig stukje terug-discrimineren.

Peter stuurt me ook een rubriek van Daphne Deckers uit de Libelle. Deze dame is van tijd tot tijd te zien op een rode loper en schrijft daar dan ook over. Zij komt tot de conclusie: “Het leuke van de Hollandse glamour vind ik dat het allemaal zo gewóón is.” Ook heeft ze het over de Hollandse bestrating, die als nadeel heeft dat ze met haar minihakje geregeld tussen de stoeptegels blijft hangen. Wat is er Hollands aan glamour en wat is er Hollands aan stoeptegels? Wat is het verschil met de overige tien provincies?

We vinden het inmiddels allemaal zo gewoon, maar dat is het niet. Het is foutief, discriminerend en beledigend. Omdat het voortkomt uit een gevoel van meerwaardigheid van Hollanders tegenover hun andere landgenoten.

Over zichzelf vertelt Peter deze keer niet heel veel, maar wat hij zegt is wel veelzeggend:

“Wijle mèèn ouwers ebbe mèèn beschaarmd opgevoed. Ut WeeVeeEs en Titurel zen twij beschaaremde plakke.”

“Iek beschaarem mèèn tege d’n kou. D’n koning ies beschaarenjeer van verscheiene organisaties.”

“Mun fiets et twij jasbeschaarmers en un beschaarmende kettiengkas.”

En dan bedenkt Peter nog een andere manier van ‘beschaarming’: “Kriminele laote minderjaorege ut vuile waarek doen, dus eigelek motte d’n ouwers zulie kienders un betere opvoeding geve. Dees kunde dink nie mir veraandere.”

In diverse boeken heeft Peter nog andere toepassingen gevonden van het begrip ‘beschaareme’:

Een beschermde renner is een aangewezen renner die, naast de kopman, in beginsel geen knechtenwerk behoeft te doen, maar zijn rol kan naar gelang het verloop van de koers veranderen.

Een synoniem van beschermen is beveiligen. Beschutten kan alleen een zaak als onderwerp hebben. Een god of een persoon is het onderwerp als het gaat om behoeden. Oude vormen zijn bewaren en hoeden. Dekken is iemand bij een gewapend conflict beschermen tegen een aanval. Heeft u wel eens gehoord van adosseren? Daarvan spreken we als een legerafdeling rugdekking geeft door gebruik te maken van de terreineigenschappen. Protegeren is iemand de hand boven het hoofd houden. Sauveren is een betrokkene protegeren zodat hij gevrijwaard blijft van ontslag of schandaal. En dan heb je ook nog verdedigen en zorgen voor.

Cultureel erfgoed

Ondertussen ga ik standvastig door met het ‘beschaareme’ van Woensdrechts cultureel erfgoed, waar de dialecten ook onder vallen. Ik blijf dan ook hameren op mijn voorstellen om op een gegeven moment de komborden tweetalig te maken, het Lied van Woosdrecht te erkennen als Woensdrechts volkslied en meer dankbaarheid te tonen tegenover individuele vrijwilligers. Steunt u mij daarin? Het is ook in uw belang!

Hartelijk dank en tot volgende week.