Dialect; Schaojlek 2; HOLLAND!

Richard Musters moest even zoeken wat het nieuwe woord was. Het stond namelijk niet genoemd in het stukje ‘Het nieuwe woord’. Maar het staat natuurlijk altijd wel in grote letters in de kop van mijn artikel. Daar ging Richard dan ook deze keer maar vanuit.

Tevens verontschuldigt hij zich, omdat vanwege grote drukte deze keer zijn stukje nogal kort is. Maakt niet uit, Richard. We zijn altijd blij met je bijdrage, hoe kort ook. Laten we maar gauw gaan lezen:

“Iemand die z’n koffie drienkt meej koei en zoet da noeme ze un schaojleke. En jinne diej alleenig mar waoter drienkt, das suust ginne schaojleke. En van diej leste em iek ut mjeeste last.

Overlest ooi iek wir es un feesje gegeve. En dan denk iek altij bij m’n eige: em iek wel genoeg in uis ge’aold? Want ge wul toch niej emme datte meense meej onger of durst naor uis toe motte gaon. Da ze om un uur of zeuve op d’r lozzie kèèke en dan zegge da ze weg motte waant dan is de fruuttent nog oope. Dus iek aol altij vus te veul eete en drienke in uis. En dörda de meense niej schaojlek genoeg zen, ouw iek altij veul over. Zo zen iek eigeluk un schaojleke vör m’n eige, waant op ut lest dan gaog ut over d’n datum en dan kunde ut wegmietere. Mar da vin iek altij nog beter dan datter ok mar iemaand iet tekört komt bij mèèn.”

Ik denk dat veel mensen dit probleem herkennen, Richard. Mijn vrouw en ik in elk geval wel. Maar wij hebben nog een bijkomend probleem. Wij drinken geen van tweeën alcohol. Maar als je een feestje geeft, wil je natuurlijk je gasten niet alleen maar alcoholvrije drankjes aanbieden. Dus na het feest zitten wij met een overschot aan alcoholische dranken, die we zelf niet nuttigen. Wij geven de overschotten tegenwoordig maar mee met de gasten.

Monda van Diesen is ook kort van stof deze keer, maar dat heeft een andere oorzaak. Ze had niet goed opgelet en daardoor had ze niet in de gaten, dat ze te laat was met haar stukje. Natuurlijk mocht ze alsnog haar stukje inleveren, want wij willen haar vaak rake tekstjes natuurlijk niet missen. Hier komt ze dan:

“Beste Jan, Op de valreep toch nog een bijdrage over schaojlek.

Iemand kan swijle schaojlek lache, dan lacht ie wel. mar nie van harte. 

Ze zegge ok wel ies as iemand goed kan ete: da’s ne schaojleke ien de kost! Of: Ai eet de w’ore van mun kop! Wa d’un gekke uitdruukieng ies da d’ eigelek toch. 

En ien de wienter, as het jeel koud ies, zette we we de verwaarmieng mar een paor graodjes w’ooger. Zo ne koukleum as iek zen tenmienste wel. Mar dat ies wel schaojlek netuurlek. En wa zou het de kommende wienter wurre! Zouwe we nog genoeg gas krijge om oos eige waarm t’houwe? En zou het nog te betaole zijn? Daor ziet iek nou al aon te prakkezeere. 

Iek gon dan mun eige waarm aonkleie en zal de verwaarmieng wa ljeeger zette. Want aanders zal het veul te schaojlek wuure denk iek.” 

Peter Borremans heeft zoals gewoonlijk een aantal dialectwoordenboeken geraadpleegd. Hij vond onder andere het volgende:

In het Wouws woordenboek: Schaojelek, schaojleke - schadelijk, duur. Da’s ‘ne schaojleke in d’n kost - Dat is een persoon die erg veel eet en daarom duur is voor de gastheer.

In het Alters woordenboek: “Ge lach zo schaojlijk”, zee Tante Lien, “’t Kan t’r mar nettekes vanaf, ist nie?”

“Jao Tante Lien, ik krijg toch al nie zo gaere de wind van vore, mar zo as gij da doet, da’s mee ‘n smeelend smoelwark ‘n mens lachend z’n tande uittrekke.”

Verder zegt Peter: Schaojlek lache - te uitbundig lachen.

Da d’ies nogal schaojlek - Dat is nogal schadelijk, dat is nogal duur, dat kost nogal veel.

Voor Bergenaren is schaajelek verkwistend. “Doe nie zo schaajelek mettie agelslag. ‘t Ken wel ‘n bietje minder, denk.”

In het boek ‘Witte nog? deel 4’ zegt een honderdjarige dame, nadat ze twee kleinkinderen van 35 en 42 jaar verloor: “Da zijn schaoilukke lijke.”

Holland?!

Mijn vrouw zit aandachtig te kijken naar de serie ‘Een jaar in de Alpen’, met Carrie ten Napel. Een leuke, sympathieke, spontane vrouw, vindt u niet? Ze presenteert ook prima, leuke programma’s. Maar wat viel mij op? Deze Amersfoortse vrouw, dochter van Evert ten Napel, vertelt in alle acht de Alpenlanden dat ze ‘aus Holland’ komt. Dat is dus helemaal niet waar! Het kwam zelfs voor dat de buitenlandse gesprekspartner antwoordde: “Aus Nederland!” Dit is weer een van de vele voorbeelden van het foutief (en in wezen discriminerend) gebruik van de naam ‘Holland’ voor Nederland. Daar moeten we, als niet-Hollanders, hoognodig iets aan doen. Doet u mee?

Tot volgende week!