Dialect: Gevaorlek 2

Lang geleden heeft Toine Nooijens mij al verteld, dat hij in zijn jeugd een echte wildebras was, net als zijn broers. Ook het feit dat hij sinds zijn negende jaar volledig blind is, heeft hij mede te wijten aan zijn wilde spelletjes. Vandaar dat hij vanuit zijn eigen ervaringen het volgende gedicht heeft gemaakt:

DIE KIENDRE TOCH!...

Ik oef ‘t niemand uit te lègge: Ag ge mee vuur spult,

mee vuurwèrk of mee lucifèrs, meschient zelfs mee grenaote,

dan zoude wel as Bartjes of as Brugman kunne praote,

mar, witte, onder aon de streep, bende toch mwòi gekuld!

As ik nou díep graof in m’n geuge – ik waar nog ‘n kiend –

dan em ik gèf wad uitgevrète; da meude grust weete.

Ós ma ee mar te dikkels vrjeet in d’rre rats gezeete

en nie vur niks, want kek: Ik ben al jeeuwe steekebliend!

‘t Gong ‘r bij ós aaltij om, wie ‘r ‘t mjEEste dorf.

Da daogde bruurs en vriende uit om beeter te presteere,

bij ‘t kruipe dur rióólbuize en alles te negeere,

wa daor aon spinnekoppe en zo mjeer dureene zworf.

Van Zwaoluw-lucifèrs wier kruit zorgvuldeg afgepeld,

da wij dan mee verstaand – nou ja, verstaand? Dad is te zègge –

vurzichteg in ‘t schroefgat van ‘n fietsbel konne vège.

‘n Spijker daorop… Rammm! Teege de muur aoN, mee geweld!

Netuurlijk aar da bèst wel ‘s n’ kjeer fout kunne gaon.

Stel nou: Die bel barst… Wa zou ‘r van dad aand óverblijve?

Ik schat, da ge de stukskes bij mekaore kon gaon rijve.

Mar toen are wij echt gin tijd om daorbij stil te staon.

Wij ware echt jil vindiengrijk; van alles wier bedocht.

We bouwde wòge tores, gwòn mee touw saome gebonne

en graofde díepe kuile, waor we aamper nog uit konne.

Vandaog zouwe ze zègge: “Grèze wiere opgezocht”!

Ik geef ‘t toe: Zo avetoe gong ‘t wòk wel ‘s mies.

Mar kwame we dan bij ós ma, mee bulte of mee krjeeuwe

en pakte ze de jodium, dorve we nie te schrjeeuwe.

We leeje, net as diejen boer mee z’nne zjeere kies!

‘t Leeve zit gwòn boordevol, mee allerlei gevaor.

Spul dörrem nwòit mee vuur, want ge braand dan meschient oe fikke

of is ‘r vuurwèrk of verkjeer, dad wa gemjeens wul flikke.

Dus alle daoge opgepast, dan spuld ‘t vast wel klaor!...

Ook Peter Borremans heeft natuurlijk gereageerd op het thema ‘Gevaorlek’:

‘Iek eb tuis, ien ut verkjeer, ien de sport, vroeger bij ut WVS op ut waark, tèèdens vekaasies, gevaorleke situaties meejgemaokt. Iek kon allaank dwood zen.’

Nou zijn we natuurlijk allemaal benieuwd naar de gevaarlijke situaties die Peter heeft meegemaakt, maar daar vertelt hij helaas verder niets over. Wel heeft hij het volgende gevonden in het boek Streek en Taol Oost-Brabant:

‘Makt gin dooi, mar ok gin leevende! (Maak geen doden, maar ook geen levenden). Deze waarschuwing kregen jongeren mee als ze uitgingen.

In het Bergs woordenboek vond hij, dat een gevaarvolle onderneming een riskasie wordt genoemd.

In het boek Aopen en uile (Halsteren) vond hij: Da waar ‘n dubbeltje op z’n kaant. Da waar heel gevaorlijk, mar ‘t gieng net goed.

Uit een Prisma Spreekwoordenboek komen de volgende citaten:

Holland is in last.

Er zijn kapers (haaien) op de kust.

Om welvaart vaart men door gevaar.

Hij is van het ene gevaar verlost, maar in het andere gevallen.

Liefde en middadigheid lopen meer gevaar om te bevriezen dan om te verbranden.

Wie het gevaar bemint, zal erin omkomen. Deze spreuk heeft Peter zelfs in het Latijn vermeld: Qui amat periculum, perdat.

Een variant hierop is: Wie zich in gevaar begeeft, komt erin om. Dit is een advies: men moet zich niet vrijwillig en zonder noodzaak aan gevaar blootstellen.

Inmiddels zijn we aanbeland in de herfst, oftewel de Baomes. Geniet van de mooie kleuren. Tot volgende week!