Dialect: Aachtkaanteg 2

Zoals ik vorige week al meldde, hadden onze vaste inzenders van verhalen allemaal problemen met het thema van de vorige keer. Ook Toine Nooijens wist niet de betekenis van ‘aachtkaanteg’. Hij schreef dan ook: ‘Goedenavond Jan, Je opgave was deze keer voor mij een beetje moeilijk, maar ik heb toch geprobeerd er iets van te maken. Je vindt het in de bijlage. Ik hoor wel of het iets voor je is.’

Nou Toine, het is je prima gelukt om er iets van te maken, hoor. Ik zou bijna wensen dat je vaker de betekenis van het woord niet weet. Je hebt het probleem immers vakkundig en met veel humor opgelost:

MEE M’N MOND VOL TAANDE…

Nou, deeze opgaof is echt wel ‘n opgaof, mot ik zègge!

‘n Aoreg woord, da vin ik wel. Mar wa mot ik ‘rmee?

Mekaant n’n jille naacht em ik ‘r wakker van geleege.

Mar toen aar ik nóg niks ghevonne, waor ik wa mee dee!

Dad aachtkaanteg, wa zegt da nou? Ik em mar jin verklaorieng:

Dad is ‘n vurwèrp of ‘n dieng, wa gwòn aacht kaanten eet!

;t Is nie zoveul. Ik wit ‘t! Ik kan ‘r nie mjeer van maoke

en dad is alles, wa dur mijn ieróver wor gezeed!

Ik wòr oe dènke: “Nou, da’s fraai, zeg. Edde echt niks beeters”?

‘t Aantwoord is dus: “Neeje! ‘k Em ‘t mee da woord wel gad”!

Begien nou nie te mörmereere: “Die gast kan nie telle”!

Gelwòf ‘t of gelwòf ‘t nie: Ik ken telwoorde zat!

Ik zal ‘t oe ‘s lotte zíen, want gij zit ‘r vrjeet nèfe.

Dus: “Jindracht, tweespalt, drievoud, vierkaant! Edde daor van trug?

Gevolgd dur: vijflieng, zesoekeg, n’ stoere zeuveklapper!

Ik schud da uit m’n mouw; op vollegorde en gèf vlug!

We klimme laast ‘t telraom nog ‘n jil klein bietje wòger

en vinne daor dan: Achtbaon, neegenwòg en tienerzeun

en dan t’n lèste: elleftal, ‘n lekker twollefuurke”…

Wòr ik soms gienderwijd ‘n zacht mar goedkeurend gekreun?

Beweerde gullie nou nog steeds, dad ik nie góed kan telle?

Ik em ierbóve ‘t dozijn toch mar mwòi volgemokt!

Dad emme we nou rechtgezet, dus niemer óver maauwe,

al voel ik bij da gekke woord m’n eige opgefokt!

Ik wit ‘r dus, tot nou aon toe, gin kwatta van te maoke. 

Dad ier ‘n aander ‘s z’n eige mar n’ kjeer aon waogt!

Vur mijn is dad aachtkaanteg toch gewòn iets mee aacht kaante!

Ik staoi dus mee m’n mond vol taande, wa gèf aon mijn knaogt!...

Ook Peter Borremans vond in al zijn studieboeken aanzienlijk minder dan gewoonlijk, al deed hij er wel een tekening bij van een achthoek (die natuurlijk acht kanten heeft).

Toch deed Peter een verrassende vondst in het Groot Sinjorenboek, deel 1:

Achtkantig (achthoekig) - Scheldwoord waarmee een dommerik aangeduid wordt. Ga zet nog aareger dan nen vierkantigen boer. Ga ze nen achtkantigen boer. (Jij bent nog erger dan een vierkantige boer, jij bent een achtkantige boer). De graad van dommigheid is hier het grootst naargelang de hoogte van het cijfer.

In hetzelfde boek vond Peter nog een voorbeeld:

Achtkantig - Stopwoord om een handeling kracht bij te zetten. Ga kunt vierkantig, zelfs achtkantig maan klote kusse. (Jij kunt vierkantig, zelfs achtkantig mijn kloten kussen). 

Na heel diep zoeken vond hij ook nog enkele zeispreuken, die weinig te maken hebben met het woord ‘aachtkaanteg’, maar wel leuk zijn om te vermelden. Ze komen uit het boek Aopen en uile van Frans Nefs:

‘Gin bal rond of d’r zit toch wel ‘n kantjen aon’, zee Merijn, ‘al is ‘t de buitenkant mar’.

Da’s heel gek’, zee Toon Moerbeek, ‘de meeste planke zijn langer dan ze breed zijn’.

Da’s net zo lang as ‘t breed is’, zee Van Oefeltje, ‘volges mijn is ‘t gewoon vierkant’.

Voor de wielerliefhebbers ten slotte nog eentje met ‘vierkantig’: Sercu had verschrikkelijk veel souplesse. Maar ging hij een brug op dan draaide hij al vierkantig. (Gijs Zandbergen en Wout Koster, Een wielrenner die rijdt steekt zijn hand niet op).

Hopelijk weet iedereen meer raad met het nieuwe woord. Tot volgende week!