Beschaareme
AlgemeenTondersteboove (het woord van de vorige keer)
Wat het nieuwe woord ook is, onze dialectdichter Toine Nooijens uit Etten-Leur gaat er altijd weer heerlijk op los. En een woord als Tondersteboove wakkert natuurlijk zijn dichterlijke fantasie opnieuw behoorlijk aan. Enfin, leest u zelf maar:
ONDERSTEBÓVE…
Ge ken da woordje vast wel. Ik bedoel: Ondersteböve
en nimde da nou letterlijk, dan klapte jimmel dicht.
Ge mot dan op oe aande lwòpe en dad is vrjeet moeilijk:
Oe strijkijzers wòg in de lucht! Da’s echt ‘n vremd gezicht!
Ik vin: “Onderstebóve” wòr bij ‘n bezonder rijke.
Wa denkte van “binnestebuite”? Wòk zoiets! Of nie?
Dan emme we t’n lèste nog da woord: “Aachtersteveure”.
Dad is ‘t, dènk ik, wel zon bietje, vur zo wijd a’k zie.
Ós vrouw zeg dikkels: “Ou die zak nou nie onderstebóve”!
Mar, kluns, die ik – echt waor! – kan zen, dee da netuurlijk wel,
zoda de völleged ‘ruit viel, rond en op m’n vóete!
“Ik em ‘t oe nog zó gezeed”! Ós vrouw is soms gèf fel.
Dad edde vast wòk meegemokt: Ge kun iets niemer vinne.
Ge zoekt oe eige weezelwòs; old alles óverwòp!
Ge kend oe eige uis nie trug, kompleet onderstebóve!
“Mar wa bende dan kwijt”? “Nou, van m’n jas, de derde knwòp”!
Mar witte wa jil èrg kan zen? Ge zèd onderstebóve
dur iets, wad inbrikt in oe leeve. Kan van alles zen!
Ge rokt oe baon kwijt en oe uis, binne de kortste kjeere
en staod op straot. Waor nou nor toe? “Wit ik nog, wie ik ben”?
Mar As ‘n mès, waorvan ge oudt, de deur ee dicht gertokke
en stil gegaon is, nor waor nwòit nog iemand van trug komt,
dan voeld oe eige – da’s nie vremd – jimmaol onderstebóve
en lek ‘t donker, óveral; oe leeveslust verstomt.
Wannjeer ag ge di leest, zedde meschient onderstebóve
en vraogd oe eige af: “Waor is vur mijn nou toch ‘t licht”?
Dan kekte mar ‘s om oe eene en zuld ‘t wel vinne,
want witte: Wa ge ier nou leest is gwòn mar ‘n gedicht!
Richard Musters is van heel andere zaken Tondersteboove:
“Iek geraak tondersteboove van al die oomo’aat, geweld en discriminasie. Mar laote we d’r un leutig stukske van maoke en laot iek oew vertelle waor da iek letterluk en figurluk tondersteboove van waor. En da letterlukke da ooi iek nie jins altij in de gaote. Iek em in m’n leeve naomeluk un paor keeres gedooke. Ge wit wel, meej van die flesse op oewe rug. En agge da zo weinug eej gedaon as iekke dan witte in da waoter nie wa dagge ziet en meejmokt. Wa da onder en wa da boove is, da lekt allemaol jil simpel, mar onder waoter is da toch aanders.
En ut mooie agge de jirste kjeere dukt is da alles nieuw is. Dus alle viskes zen eeve prachtig. Al die kleure en formaote. En dan al da koraal en die anemoone. Oewe mond valt bekaanst oope van verbazing. Ja nie letterluk natuurluk, waant dan lopt oew bakkes vol meej waoter. Ge mot wel da mondstuk in oewe mond ouwe, aanders kunde gin ossem aole daor beneeje. Mar schoon datta is. En un rust datta gift agge daor onder waoter zwemt. Jinne kjeer em iek un n’aai gezien. Die loog daor rustig onder un stuk rots te ligge op un paor meeters afstaand. Ge angt dan stil in da waoter te kèèke en dan plots zwiept tie un paor keeres meej zunne stèèrt en weg istie. De wije zee in. Misschien waor tie n’aai ok wel tondersteboove van zo’n lang end da in ut waoter loog te kèèke naor zèèn.”
Het nieuwe woord
Ik schrèèf deeze rebriek netuurlek vural omda d’ik vin da we oonze diejelekte motte beschaareme. Veul meense vinne diejelekt mar minderwaordeg, mar die slaoge de plaank volleedeg mis. Oonze diejelekte zèèn jeel belangrèèk kultereel aarefgoed. Da motte me vastlegge, bewaore, beschaareme en durgeeve n’aon oons naorgeslacht.
Mar wa wulde göllie nog mjeer beschaareme? Wa vinne jöllie zoow kwetsbaor, mar toch zeeker de moeite wèèrd om te beschaareme?
Uw reactie is tot en met woensdag 20 augustus 2026 van harte welkom op het adres: luysterburg01@gmail.com.
Tot volgende week!
