Tjeekene
AlgemeenBeejvaort (het woord van de vorige keer)
Vorige week hadden we het mooie verhaal van Frans Nefs, deze week hebben we natuurlijk weer een fraai gedicht van Toine Nooijens. En wat het mooie is: deze twee mensen hebben elkaar via deze dialectrubriek weer opnieuw gevonden. Ze wisselen ijverig correspondentie uit en tot nu toe mag ik daarvan meegenieten. Maar dan nu eerst maar het gedicht van Toine:
TE LOURD’ OP DE BÈRGE…
Ge staot ‘rvan te kijke, uuvel nog, in ózen tijd,
aon plekke is te vinne, die zuvvel mèsse trekke,
omda ze straole van religie, wòp en vast gelwòf.
Waor eilege, vurral Maria, wondere verstrekke!
Ge kun te vóet nor Andel, mee de bus nor Keevelèr;
in groepsverbaand nor Boreux of Banneux, in Bels gelegen.
Ge ken toch Santiago de Compostella, nie waor?
Daor ziede dromme mèsse kniele, vraogend om de zeege!
Mar Lourd’, daor in de bèrge, daor ben ik wòit zelf gewiest.
Ja, mee ós vrouw, al waar ze da destijds nog nie geworre.
Die beevaort wier ús aongebóje dur ‘t Pattrenaot.
Ge snap ‘t zeeker wel: Daor ware wij bèst vur te porre!
‘t Waar ‘n zwaore reis van niggentíen uur in d’n trein.
Van slaope kwaam gin spat terecht; tijd zat dus om te praote.
Drie zusse zate al die tijd bij ós in de coupé;
‘n moederlijk, gezelleg stel, dad ieuw ós in de gaote.
In Lourdes aongekomme, gonge wij nor ós otel;
bekeeke óze kaomers en daornao waar ‘t tijd vur eete
‘n aokelek, verveelend wonder viel mijn toen te beurt:
Ik kreeg m’n jiste nierstjinaonval. Dad em ik geweete!
‘n Vurdjil waar: We wiere gaauw van alles vrijgesteld.
Dus konne wij, op ós gemak, van al ‘t mwòis geniete.
Temíeste, naoda ‘k waar ersteld, zo nao ‘n dag of twee.
Wij gonge gwòn mar óze gang en líete niks mjeer schiete.
We emme jil wa meuge zíen. ‘t Waar echt wonderschwòn:
De grot, de kèrk en de percessie; souvenirs en kèsse.
‘t Waar zon zesenderteg graode, da waar wòk nie mies
en wad ‘n vollek! ‘t Zaag zwart van veul gekleurde mèsse.
Wir thuis gekomme, emme wij ‘r veul óver geprot.
‘t Aar indruk gemokt, jil dí9ep, om nwòit mjeer te vergeete!
Al gonge wij op beevaort toen, vekaassie waar ‘t wòk.
Mar bliend waar ik nog wel. Daor emme wij nwòit mee gezeete!
Ook Monda van Diesen reageerde weer:
Alljeen naor de Bendrechse begaankenies (zo noemen wij de bedevaort naor het Belgische Berendrecht), zèn iek verschielende kjeren mèj gewiest. Die wier altai gelwope oep de geboortedag van de H. Maria, oep acht september.
De Bendrechtse begaankenies ies, of was, d’oudste bedevaort van Nederlaand. De meesse vroege de vurspraok van de H.Maria, om de dodelijke ziekte de pest te doen stoppe. Da was ien 1745. Hun gebed wier verhoord en de meesse beloofden toen om ellek jaor teruug te komme uit dankbaorheid.
Mar nou ies die mwooie gewoonte oep sterves nao dwood. Net zo as het kerrekbezoek ies de belangstelling vur de begaankenies enorem afgenome. Pastoor Paul Verbeek doet zijn uiterste best de begaankenies nuuw leve ien te blaoze en iek hoop da d’et hem zal luukke. Want het was en ies een mwooie traditie. De meesse trokke jaore laank, weer of gèn weer, ien alle vroegte, biddend dur de polders naor Bendrecht. Ze woonde daor de H. Mies baai en trokken nao de mieddagpauze naor de kapel oep den Haogelberg. ‘s Aoves om een uur of hallef vijf kwaome we wèr thuis.
Tijje veraandere nou jeenmaol en veul van mijn leeftijdgenote zulle b.v ok de kerrekgang oep de zondaggemoreget miesse. Mar we moette oos aonpasse.
Het nieuwe woord
Tjeekene is ‘n tjeekenieng maoke, mar ok oew aandtjeekenieng zette. En ge zeg wel ‘s: Daor tjeeken ik vur, swees a ge nie oew aandtjeekenieng zet. Uw reactie is welkom op het adres luysterburg01@gmail.com tot en met woensdag 29 april 2026.
