Reactie op dialectwoord Ljeelek 2

Het is mooi om te lezen hoe Yvonne Rijk speelt met het woord ‘ljeelek’:

“As ze zegge: “Wa d’un ljeelek mees ies da”, dan kan da twej dienge betjeekene.

‘t ies nie moeders mwooiste, mar ok: wa d’ies da dun gemjeen mees.

Nie alle beebies zen altij even knap, mar der ies gen mees die zal zegge: “Wa d’un ljeelek maske oef manneke.”

Mjeestal zegge ze dan: “O, wa den lief kieneke.” Mar da ljeelek zijn, da trek mjeestal wel baaj asse wa d’ouer wôôre.

Agge zegt: “Doe nie zo ljeelek teege mijn.” dan betjeekent da mjeestal: “Ou doe eige ies un bietje ien en zeg nie van die ljeleke woorde.”

Ljeelek kan ok un jêêl aandere betjeekenies emme.

Agge beveurbeeld ievers un uitsteeksel aon et, dan kuunde daor oe eige ljeelek aon bezjeere.

Oef ge kuun oe eige ievers ljeekek aon stôôte.

Agget jêêl aareg ies kuunde daor un ljeeleke wond aon over ouwe.

Da ziet der dan ljeelek uit.”

Monda van Diesen haakt eerst in op mijn uitnodiging om te reageren op het woord ‘ljeelek’:

“Beste Jan,

Je bent benieuwd waar we mee voor de dag zullen komen deze keer. Hier is dan mijn bijdrage.

Iek docht vroeger altai: hoe komt zo’n ljeeleke vrouw toch aon zo’n knappe vent, of aandersom. Mar toen was iek nog jonk en onervaore. Nou weet iek ienmiedels wel dagge nie aljeen oep het uiterlek af moet gaon. Iemand kan z’n eige ok geliefd maoke dur wattie zegt of doet en hoe attie z’n eige gedraogd. Het vurnaomste ies hoe da g’het er van biene uitziet.

Vurrige week zèn iek ljeelek gevalle! Het zoog er ljeelek uit: buile en een wond. Geluukkig nieks gebroke. M’n geziecht was nie om aon te zien. Toch eigelek nog goed afgelwope.”

Ocharme, Monda toch! Natuurlijk wens ik je namens al onze lezers van harte beterschap en een voorspoedige genezing.

Ook Peter Borremans deed uiteraard weer zijn duit in het dialectzakje:

Ljeeluk, ljeelek en ook lillek betekent lelijk.

Ljeelekerd betekent: een lelijk iemand of een stiekem iemand.

Ljeelekers vange betekent gekheid ophangen, gekke bekken trekken. Merkwaardig genoeg betekent het volgens het Berregs woordenboek: heel hard krijsen, kermen, afgrijselijk lawaai maken. Volgens het Wouws woordenboek betekent het echter: gapen, geeuwen.

IJ ies te ljeelek om t’ellepe dondere wil zeggen dat hij wel heel erg lelijk is.

Zoow ljeelek as de naacht is eveneens foeilelijk.

Edde gezien oew ljeelek da ze kikt/kekt?

Een mooie zeispreuk vond Peter in het Halsters woordenboek: “At ‘r gin lilleke mense ware, viele de mooie nie mir op”, zee Netje, en ze nukte de spiegel ‘t raom uit.

Uit het Spreukebuukske van Nunen: Hadde is lillik. (Hadden is verleden tijd, je kunt niets meer veranderen. Reactie op: Had ik dit of dat maar gedaan).

Er is ook de variant lullik: Lullik zèn as nen aap. Dè war ‘n lullike striejp dur de reekening. Wa kande gij lullik doen! Lullik in de luijer is schon in de sluijer.

Bij Titurel maok iek durmatte. Oeneer ge zoe’n mat buite legt, wor t’ie ljeelek, dus jeremiej van mun waarek. Iek kèèk veul nor koerse, dan zien iek veul koersrijers die ljeelek valle.

(H)oudoe

Het is nu officieel: de Brabantse groet ‘Houdoe’ (bij ons ‘Oudoe’) is officieel uitgeroepen tot het meest favoriete dialectwoord van Nederland.

In 2005 werd dezelfde groet al verkozen tot Brabants Mooiste Woord, na een grondig onderzoek van het Brabants Dagblad, BN/DeStem en het Eindhovens Dagblad. Tussen toen en nu is het Brabants ook nog eens door het Nederlandse volk gekozen tot het populairste dialect van Nederland. En nu dus opnieuw deze bevestiging.

De laatste tijd zijn de media gevuld met studies over de dialecten en dan met name de Brabantse dialecten of streektalen. Het Brabants wordt steeds minder gesproken, vindt men, maar de belangstelling voor de dialecten is tegenwoordig sterk toegenomen.

Overigens moet vermeld worden, dat HET Brabants niet bestaat, evenmin als HET Fries, HET Limburgs of HET Zeeuws. Er is in de provincie Noord-Brabant een enorme variëteit aan dialecten, streektalen en groepstalen. Juist die variatie is voor wetenschappers bijzonder interessant. Om een voorbeeld te noemen: wetenschappers die de herkomst van woorden onderzoeken grasduinen erg graag in de Brabantse dialecten, omdat daarin vaak eeuwenoude taalrestanten te vinden zijn. En daarbij kijken ze nieuwsgierig en gretig naar de Woensdrechtse dialecten, omdat hierbij op zeer korte afstand van elkaar de lokale dialecten erg verschillend zijn.

Tot volgende week!