Van vestingstad tot Geopark

Nieuwe vaste tentoonstelling  in Het Markiezenhof

BERGEN OP ZOOM - REGIO - Waarom ontstond Bergen op Zoom juist op deze plek? Waarom groeide hier een van de belangrijkste vestingsteden van Nederland? En hoe bepaalt het landschap van de Brabantse Wal nog altijd hoe we wonen, leven en omgaan met natuur en water? 

Vanaf nu ontdekken bezoekers het antwoord in Tussen vesting en delta, de nieuwe vaste tentoonstelling van het Markiezenhof. In deze interactieve tentoonstelling komen historie, natuur en klimaat samen in één verhaal over Bergen op Zoom en het omliggende gebied. Zo wordt zichtbaar hoe mens en landschap elkaar al eeuwenlang beïnvloeden en laat zien waarom Bergen op Zoom is geworden tot de stad die zij vandaag is. 

De nieuwe experience brengt drie grote verhalen samen: het ontstaan van het landschap, de militaire geschiedenis van de Zuiderwaterlinie en de actuele vraagstukken rondom klimaat, water en natuur. Bezoekers ontdekken hoe de overgang tussen zout en zoet water, de ligging tussen klei- en zandgronden en de invloed van menselijk ingrijpen het landschap door de eeuwen heen hebben gevormd. Tegelijkertijd wordt duidelijk hoe dit landschap op zijn beurt de ontwikkeling van Bergen op Zoom, de vestingwerken en de leefomgeving heeft bepaald. 

Centraal in de tentoonstelling staat de grote maquette van de historische vestingstad Bergen op Zoom met een deel van de Zuiderwaterlinie. Vanuit dit indrukwekkende startpunt nemen een historicus, een klimatoloog en boswachter Erik de Jonge bezoekers mee door de verhalen van het gebied. Via interactieve installaties, een verdedigingsgame, voelmaquette, speurtocht, video- en luisterverhalen en een digitale tijdlijn ontdekken bezoekers hoe natuur, water en mens samen de geschiedenis van de regio hebben beïnvloed. 

Met de opening krijgt het Markiezenhof er niet alleen een nieuwe vaste tentoonstelling bij, maar levert het museum ook een belangrijke bijdrage aan de onthaalpoortfunctie van UNESCO Global Geopark Schelde Delta. Bezoekers maken hier kennis met het bijzondere landschap van de Schelde Delta en de Brabantse Wal, voordat zij eropuit trekken om het gebied zelf te ontdekken.

Van verleden naar toekomst 

Tussen vesting en delta kijkt niet alleen terug. De tentoonstelling laat ook zien hoe het landschap nog steeds verandert. Thema’s als droogte, waterbeheer, natuurontwikkeling en klimaatverandering maken duidelijk dat de wisselwerking tussen mens en omgeving actueler is dan ooit. Daarmee is Tussen vesting en delta niet alleen een tentoonstelling over het verleden, maar ook een uitnodiging om anders te kijken naar de toekomst van de Brabantse Wal en Bergen op Zoom. 

Internationale samenwerking 

De tentoonstelling is ontwikkeld binnen het project (Be)Leefbare Schelde, waarin Nederlandse en Vlaamse partners samenwerken aan de versterking van UNESCO Global Geopark Schelde Delta. Het project wordt mede mogelijk gemaakt met steun van Interreg Vlaanderen-Nederland. Ook de Gemeente Bergen op Zoom en de Zuiderwaterlinie zijn betrokken bij deze samenwerking.

Partners en onderlinge samenhang in de context van Tussen vesting en delta

Markiezenhof Bergen op Zoom 

Museum en cultuurhistorische instelling. Verzorgt de museale presentatie van Tussen vesting en delta en vervult samen met VVV Brabantse Wal de onthaalpoortfunctie voor Geopark Schelde Delta in Bergen op Zoom. 

VVV Brabantse Wal 

Partner in de onthaalpoortfunctie. Verzorgt toeristische informatievoorziening en doorverwijzing naar het Geopark Schelde Delta en de regio.

Gemeente Bergen op Zoom 

Partner binnen UNESCO Global Geopark Schelde Delta en deelnemer aan het project (Be)Leefbare Schelde. Namens de gemeente wordt de onthaalpoortfunctie ingevuld door Markiezenhof en VVV Brabantse Wal. 

(Be)Leefbare Schelde

Internationaal samenwerkingsproject van 23 partners. Gericht op het versterken van UNESCO Global Geopark Schelde Delta en het vergroten van de beleefbaarheid van het gebied.

Interreg Vlaanderen-Nederland

Europees subsidieprogramma dat grensoverschrijdende samenwerking ondersteunt. Financiert mede het project (Be)Leefbare Schelde. 

UNESCO Global Geopark Schelde Delta

Door UNESCO erkend geopark in Nederland en Vlaanderen waar geologie, natuur en cultuurhistorie samenkomen. Sinds 27 maart 2024 officieel UNESCO Global Geopark.

Onthaalpoort Geopark Schelde Delta

De functie waarmee bezoekers kennis maken met het verhaal van het Geopark. In Bergen op Zoom wordt deze functie gezamenlijk ingevuld door Markiezenhof en VVV Brabantse Wal. 

Zuiderwaterlinie 

Het oudste samenhangende waterverdedigingssysteem van Nederland. De historische vestingwerken van Bergen op Zoom maken hiervan deel uit. De tentoonstelling toont een deel van deze geschiedenis aan de hand van de vestingmaquette, het verhaal over Menno van Coehoorn en het verhaal van de stad. 

Alliantie Zuiderwaterlinie 

Samenwerkingsverband van gemeenten, waterschappen en provincies dat het erfgoed van de Zuiderwaterlinie zichtbaar en beleefbaar maakt. Partner binnen (Be)Leefbare Schelde. Het Markiezenhof fungeert als landingsplaats voor bezoekers van de Zuiderwaterlinie.