Een kijkje in de fascinerende wereld van de honingbij

OSSENDRECHT – Zoemende bijen, potten verse honing, bijenwasproducten, nieuwsgierige kinderen in imkerpakken en enthousiaste vrijwilligers die vol passie vertellen over hun bijzondere hobby. Tijdens de Landelijke Open Imkerijdagen zette Bijenhoudersvereniging De Wal van Brabant de deuren van bijenstal De Meiduin in Ossendrecht wagenwijd open. Jong en oud kreeg de kans om van dichtbij kennis te maken met het leven van de honingbij en het werk van de imker.

Het terrein aan de O.L.V. ter Duinenlaan was beide dagen een gezellige ontmoetingsplek. Bezoekers kwamen te voet, met de fiets of als gezin langs om een kijkje te nemen bij de bijenstallen. Meerdere imkers uit de vereniging stonden klaar om bezoekers en vooral ook de vele nieuwsgierige kinderen uitgebreid uitleg te geven over alles wat met bijen, honing en biodiversiteit te maken heeft. Voor de jeugd was er bovendien een speurtocht, waarmee zij spelenderwijs ontdekten hoe belangrijk bijen zijn voor de natuur.

Een van de grote publiekstrekkers was de rondleiding naar de bijenkasten. Onder begeleiding van ervaren imkers Marja Bastiaansen en Willem van der Grinte kregen bezoekers eerst een beschermend imkerpak aangemeten. Vervolgens wandelden zij naar de kasten, waar de bijen ongestoord hun dagelijkse werk voortzetten.

“Veel mensen denken dat een bijenkast midden in een bloemenweide moet staan,” vertelt Willem van der Grinte. “Maar een honingbij vliegt zonder moeite drie tot vijf kilometer op zoek naar nectar. Ze vindt voedsel in bloeiende bomen zoals de linde, maar net zo goed in tuinen, akkerranden en bloemrijke weilanden. Daarom kunnen de kasten hier, aan de rand van het bos en het dorp, uitstekend staan.”

Tijdens de rondleiding kregen bezoekers een kijkje in het leven van een bijenvolk. In iedere kast leeft slechts één koningin, die in het hoogseizoen tot wel 2.000 eitjes per dag kan leggen. Een sterk volk bestaat uit ongeveer 40.000 tot 50.000 bijen. De werkbijen leven in de zomer gemiddeld zes weken, terwijl zij in de winter enkele maanden kunnen overleven doordat zij minder intensief werken. De koningin blijft daarentegen drie tot vijf jaar in leven.

Ook werd uitgelegd hoe de temperatuur in de kast voortdurend rond de 35 graden wordt gehouden. Op warme dagen zorgen de bijen zelf voor verkoeling door met hun vleugels frisse lucht door de kast te waaieren. Daarom staan de kasten bij voorkeur in de ochtendzon, maar tijdens de heetste uren van de dag juist in de schaduw.

Een bijzonder onderdeel van de rondleiding was de glazen kijkplaat boven op een van de kasten. Hierdoor konden bezoekers de bijen van heel dichtbij observeren zonder dat de dieren werden verstoord.

Meer begrip en waardering

“Veel mensen kennen bijen vooral van de honing,” vertelt Marja Bastiaansen. “Maar eigenlijk is hun belangrijkste taak het bestuiven van bloemen, fruitbomen en gewassen. Zonder bijen zouden veel groenten en fruitsoorten veel minder opbrengst geven. Door mensen hierover te vertellen hopen we meer begrip en waardering te creëren voor deze bijzondere dieren.”

Na het voorjaar en nogmaals aan het einde van de zomer wordt de honing geoogst. De raten worden geslingerd, waarna de honing wordt gezeefd en direct in potten wordt afgevuld. Afhankelijk van het seizoen en het voedselaanbod levert een bijenvolk gemiddeld tien tot twintig kilo honing per jaar op. Voor één kilogram honing bezoeken de bijen ongeveer één miljoen bloemen en leggen zij gezamenlijk zo’n 40.000 kilometer af.

In de winter blijven de bijen in de kast. Zij houden geen echte winterslaap, maar vormen een tros rondom de koningin en leven van de honing die zij zelf hebben opgeslagen. Wanneer de imker veel honing heeft geoogst, krijgen de bijen als aanvulling suikerwater zodat zij voldoende voedsel hebben om de winter door te komen.

Naast de demonstraties was er op het terrein volop te beleven. Bij de verschillende kraampjes waren lokale honing en diverse producten van bijenwas te koop. Ook waren de Martinushoeve en op zondag De Slingertuin aanwezig met streekproducten. De Martinushoeve liet zien hoe belangrijk bestuivende insecten zijn voor de teelt van groenten, fruit en kruiden. In de informatietent en de werkruimte van de imkers kregen bezoekers uitleg over de materialen die nodig zijn voor het houden van bijen en over het volledige proces van honing winnen.

Basiscursus imkeren

Voor wie na het bezoek enthousiast is geworden, was er ook informatie over de jaarlijkse basiscursus imkeren. De cursus wordt verzorgd door Marja Bastiaansen en Willem van der Grinte en bestaat uit acht theorielessen en acht praktijklessen. De belangstelling is ieder jaar groot en met maximaal veertien deelnemers is de cursus steevast snel volgeboekt. Na afloop kunnen deelnemers hun kennis verder uitbreiden tijdens het imkercafé en later een gevorderdencursus volgen.

Met de Open Imkerijdagen liet Bijenhoudersvereniging De Wal van Brabant zien dat imkeren veel meer is dan alleen honing oogsten. Het draait vooral om respect voor de natuur, het behoud van bestuivende insecten en het delen van kennis. Gezien de vele geïnteresseerde bezoekers, enthousiaste kinderen en de levendige gesprekken tussen imkers en publiek was het opnieuw een geslaagd weekend waarin de wereld van de honingbij voor velen een stuk dichterbij kwam.