Brabants boekske in Opinieraad ruimte

GEMEENTE WOENSDRECHT - Op dinsdag 20 mei 2025 staat het Brabants boekske als agendapunt 9.A.3 op de agenda van de Opinieraad ruimte van de gemeente Woensdrecht. De vergadering is gepland van 19.30 tot 22.30 uur.

Op 2 november 2023 werden de Kerkenvisie en de Erfgoedvisie gepresenteerd aan de Woensdrechtse gemeenteraad. Aan deze twee documenten was jarenlang gewerkt door Monumentenhuis Brabant en de werkgroep Erfgoed. Er was veel lof voor de kwaliteit van deze twee visies en er werden weinig vragen gesteld. Eén van die vragen was: ‘Hoe kunnen de Woensdrechtse dialecten worden geborgd, met andere woorden: Hoe kan ervoor gezorgd worden, dat de dialecten blijven voortbestaan?’

Het antwoord van de heer Jeffrey van Agtmaal, wethouder van cultuur, was snel, krachtig en bondig: ‘Daar zorgt Jan Luysterburg voor via zijn Brabants boekske!’

We zijn inmiddels twee jaar en drie Brabants boekskes verder. Daarom vond Jan Luysterburg het tijd worden om eens nader te informeren naar de stand van zaken.

Simpele vragen

“Door die uitspraak van de wethouder bij de presentatie van de Erfgoedvisie maakte hij het Brabants boekske tot onderdeel van zijn beleid”, aldus Luysterburg. “Ik vind het daarom volkomen gerechtvaardigd om aan de wethouder en aan het Gemeentebestuur als geheel twee simpele vragen te stellen. 1. Heeft de verantwoordelijk wethouder de achtereenvolgende edities van het Brabants boekske (2023, 2024 en 2025) aangeschaft en gelezen? 2. Hebben de overige leden van het Gemeentebestuur zijn goede voorbeeld gevolgd, onder andere om zich ervan te vergewissen dat hiermee inderdaad het voortbestaan van de Woensdrechtse dialecten wordt geborgd?”

Cultureel erfgoed

Al vele jaren ijvert Jan Luysterburg ervoor dat er meer waardering komt voor de dialecten. Ze zijn immers veel ouder dan het Standaardnederlands. Sterker nog: het Standaardnederlands is min of meer kunstmatig voortgekomen uit Nederlandse dialecten. Elk dialect kent veel woorden en uitdrukkingen die slecht of helemaal niet te vertalen zijn naar onze nationale taal. Het verdwijnen van de dialecten zou dan ook een grote verarming betekenen. De dialecten zijn cultureel erfgoed dat niet verloren mag gaan.

Toen er door de heer Dees Verbeek, de voorzitter van de Stichting Behoud Cultuurhistorisch Erfgoed Zuidwesthoek, een oproep werd gedaan om mee te denken over de Kerkenvisie en de Erfgoedvisie, was Luysterburg een van de eersten die zich aanmeldde. Hij stelde echter één voorwaarde: “Als het erom gaat dat er een mooi stuk wordt geproduceerd dat vervolgens in een la verdwijnt en waarmee dus niets wordt gedaan, dan doe ik niet mee.”

Meer dan twee jaar dacht en schreef Jan ijverig mee aan de visies, tot en met de dag van de presentatie. Hij spande zich in zowel voor het immaterieel erfgoed als voor het behoud van waardevolle gebouwen en andere landschapselementen. Het ging hem vooral om het bereiken van een mentaliteitsverandering bij het Gemeentebestuur, dat aanvankelijk erg weinig ophad met cultureel erfgoed.

Tegenvallers

Dat de aanvraag van Heemkundekring Het Zuidkwartier, Heemkundekring De Wilhelmiet en Heemschut Noord-Brabant om Vaeders Hoefke tot Gemeentelijk monument te verklaren werd afgewezen door het College van B & W (terwijl de Monumentencommissie nota bene positief had geadviseerd) was voor Luysterburg reden om teleurgesteld de werkgroep Erfgoed te verlaten. Er had kennelijk geen mentaliteitsverandering plaatsgevonden. 

Natuurlijk wilde hij zich ook nadien nog sterk maken voor het cultureel erfgoed. De werkgroep Erfgoed was op zoek naar mensen die zich als ambassadeur voor bepaalde onderdelen van ons cultureel erfgoed wilden opwerpen. De reactie van Jan: “Maak mij maar officieel ambassadeur van de Woensdrechtse dialecten, want in de praktijk ben ik dat immers al lang.” De Gemeente weigerde dit echter met als motief, dat in Woensdrecht de officiële functie van ambassadeur niet bestaat.

Jan Luysterburg heeft niet de indruk, dat sinds de Erfgoedvisie de Woensdrechtse dialecten erg gepropageerd worden door het Gemeentebestuur. Reden temeer om aan dat bestuur genoemde twee simpele vragen te stellen.