Brabants boekske ‘Bij ons in de femilie’

HOOGERHEIDE/LITH - ‘We hebben een prachtige middag beleefd!’ Dat was unaniem de mening van het meer dan honderdkoppige publiek in MFA De Snoeck te Lith, op zondag 10 maart jongstleden. Die middag presenteerde Jan Luysterburg, de redacteur van het Brabants boekske, samen met zijn eindredacteur Yoïn van Spijk, de nieuwste versie van het boekske, met de titel ‘Bij ons in de femilie’. 

Het was groots aangekondigd in het Brabants Dagblad en De Gelderlander: het Brabants boekske heeft dit jaar een record aantal deelnemers en de burgemeester van Oss, mevrouw Wobine Buijs-Glaudemans, krijgt het eerste exemplaar uitgereikt.

De zaalhouder had zestig stoelen gereed gezet, maar al snel bleek dit veel te weinig te zijn. Het publiek bleef maar binnenstromen, welkom geheten met een gratis kopje koffie of thee. Er werd heel wat gezoend, geknuffeld en handen geschud, want een dergelijk dialectfeestje ook een soort reünie, een samenkomst van gelijkgestemde zielen. 

Het gezellige geroezemoes verstomde, toen Noud Bongers, de ‘Lithse troubadour’, begon aan zijn eerste twee dialectliedjes. Hij zou later nog drie keer terugkomen, met telkens twee liedjes die nog niet op een van zijn zeven cd’s staan. Het publiek wist dit uitermate te waarderen.

Vervolgens heette Jan Luysterburg uit Hoogerheide de aanwezigen van harte welkom. Hij vertelde (nog) niet veel over het nieuwe Brabants boekske; de mensen moesten maar afwachten wat er nog zou gebeuren.

Er waren zeven dialectauteurs uitgenodigd om hun verhaal of gedicht voor te dragen en alle zeven gaven ze graag gehoor aan deze oproep. Ze werden allemaal op unieke wijze aangekondigd door taalkundige Yoïn van Spijk, die niet alleen bij iedereen een persoonlijk praatje had, maar bovendien aan het publiek vertelde, waar het tijdens de voordracht specifiek op moest letten. Er kwamen immers zeven totaal verschillende Brabantse dialecten aan bod.

Woogeraaje en Ostrecht

De eerste was Rini Holtzer-Stuijts. Zij is opgegroeid in Hoogerheide en spreekt en schrijft nog steeds dat dialect, hoewel ze inmiddels al tientallen jaren in Steenbergen woont. In haar woonplaats is het een bezige bij: samen met haar man Henk en een aantal andere enthousiastelingen heeft ze de Steenbergse dialect werkgroep AON R’UIS opgericht, die op zondag 24 maart het West-Brabants Dialectcafé organiseert. Haar verhaal over haar zeer muzikale familie had ook prima gepast in het negentien jaar geleden gepubliceerde allereerste Brabants boekske, want dat had als titel: Met de meziek mee.

Als tweede was Monda van Diesen-Melsen (85) uit Ossendrecht aan de beurt. Onze lezers kennen haar al vanwege haar trouwe bijdragen aan de wekelijkse dialectrubriek van Jan Luysterburg. Zij timmert goed aan de weg, want net als haar zoon Johan zat zij in december 2023 in de finale van de Brabantse Kerstgedichtenwedstrijd. En ook nu viel ze met haar verhaal Oos pa en ma in de prijzen, ze werd vijfde. De jury zei hierover: ‘Een hartverwarmende beschrijving van het gewone dagelijkse leven van een Brabants gezin. Tot de schrijfster haar vader en moeder betrapt in een situatie waar eigenlijk niets gebeurt maar die zij als kind aanvoelt als iets bijzonders.’

Het valt goed te begrijpen dat Monda glom van trots.

Burgemeester

Nadat het publiek had genoten van zes van de zeven voorlezende auteurs kreeg mevrouw Wobine Buijs-Glaudemans het woord. Met haar ambtsketen om vertelde ze, dat ze het altijd erg leuk vond om het eerste exemplaar van het Brabants boekske in ontvangst te nemen. Verder haakte ze in op een verhaal dat net was voorgelezen en dat een sociale wantoestand van vroeger aan de kaak stelde. Nadat ze het boekske in ontvangst had genomen, was ze vol bewondering voor de fraaie omslag, die ontworpen was door vormgeefster Marja van Trier.

Elk jaar stelt de Gemeente Oss de Willem Ivenprijs beschikbaar voor het mooiste verhaal of gedicht in het Brabants boekske. De winnaar wordt bepaald door een onafhankelijke jury, onder voorzitterschap van Riny Boeijen, die voorheen deze mooie trofee al twee keer in de wacht had gesleept en dus kennis van zaken heeft. De winnaar dit jaar was Toon van Boxtel uit Schijndel, met een intrigerend verhaal over zijn Oôme Jas.

Toon was al zo trots als een pauw, omdat hij tot de uitverkorenen behoorde die hun verhaal mochten voorlezen. En nou ook nog winnen … dat was helemaal geweldig. Het mooiste vond hij nog, dat hij voor het eerst van zijn leven een burgemeester mocht kussen!

De jury had overigens veel lof voor de kwaliteit van de deelnemende gedichten en verhalen. Behalve de vijf prijswinnaars waren er maar liefst acht inzendingen die het predicaat ‘zeer verdienstelijk’ kregen. Alle reden dus om Bij ons in de femilie aan te schaffen.

Het Brabants boekske is verkrijgbaar in een aantal boekwinkels, zoals Primera Niels van Elzakker in Hoogerheide, Het Zoete Rijk in Ossendrecht en Primera “De Gilles” in Steenbergen. En natuurlijk ook aan huis bij Minerve Pers (Dorpsstraat 79b in Halsteren) en bij Jan Luysterburg (De Acacia 33, voordeur aan de Struikenlaan, te Hoogerheide). De winkelprijs is € 18,00.