Zjeep | botje/bodje?

Deze dialectrubriek wordt in de hele provincie Noord-Brabant gelezen. Vandaar, dat ik ook regelmatig reacties krijg van ‘verderweg’. Zo kreeg ik onlangs de bijgaande reactie van Annemie de Waal uit Tilburg (die het erg druk heeft met het voorbereiden van de verhuizing):

‘Even een rustpuntje tussen dozen pakken en het sorteren van goederen, wat weg kan en wat mee moet.

Wat een leuke herkenbare verhalen.

De wasdagen waren voor mijn moeder ook een hele toer, met vijf kinderen en twee pleegkinderen.

Het is ook zo wat men schrijft, waarom moet er van alles in tienvoud zijn. Groene zeep wast perfect, ik gebruik het nog steeds.

Kostelijk heb ik genoten van het verhaaltje van de vlieg. Ik hoor mijn moeder die achter een vlieg aan zit.

Zij riep dan ook regelmatig: ‘Jij gaat er aan!!’

Zo leuk om die verhalen te lezen.

Dank je wel Jan.

Nu weer verder met inpakken, want we moeten de volgende maand Nov verhuizen.

Groetjes Annemie de Waal’

Hartelijk dank voor je reactie, Annemie. Dat mag je vaker doen. En ik weet dat je perfect het Tilburgs dialect beheerst, dus waarom zou je het niet doen in je eigen dialect? In elk geval alvast sterkte gewenst met de verhuizing.

U heeft nog de reactie van Peter Borremans op het woord ‘zjeep’ tegoed. Hier komt hij, althans een klein deel ervan:

‘Vroeger zoot iek ien un zinke tjeel. Toen waste wijle mun moeder me meej groene zjeep. Oeveul kjeer ien de week ze me toen waste, dat wit iek al niej mir. Ze zal me toen ok gekamd ebbe.

Toen kwaam de douche of stortbad. Me eige wasse onder de douche deej iek toen al zelfstaondeg, meej groene zjeep of meej aandere kleure zjeep. Ok waste iek mun aor meej sjampo. 

Iek moog van wijle mun ouwers niej laank onder de douche staon. Toen zette wijle mun vaoder beneeje de kraon uit.

Vroeger gebruikte mun vaoder scherzjeep.

Me eige wasse meej zjeep doe iek nog steeds, naomeluk meej groene, wiete en vloeibaore zjeep. Ut maarek van mun groene zjeep ies Palmolive.

Soms was iek mun aande zonder zjeep.

Ge et verscheiene soorte en maareke zjeep.

Toen iek vroeger op de Putseweg woonde, toen gieng iek daor ien bad. Iek waste me daor ok meej zjeep.

Er zen meese die zjeepkes spaore, mar zjeepkes eb iek nog nooit als kedoow gegeve.

Iek eb zjeepers gad, mar daor ljeerde van.’

We zijn van Peter gewend, dat hij behalve zijn persoonlijke verhaal ook allerlei zaken met ons deelt die hij betreffende het woord van deze keer heeft gevonden in allerlei boeken. Zo vond hij onder meer:

Zjeep betekent zeep.

‘n Zjeepkiest is een soort speelgoedauto.

IJ ies wèèd om zjeep betekent: Het is ver met hem gedaan.

IJ ed ut kooked zjeepsop uitgevonne, wil zeggen dat hij niet erg snugger is.

Een leuk zinnetje uit het Halsters Dialectkompas: ‘’A ge oew hande gewassen et’, zee Door, ‘dan wul da nog nie zegge dat oew pikkels schoon zijn.

In het boek De Brabantse Spreekwoorden vond Peter: ‘Wè doede d’ròn ès ùirzallef niej hèllept’, zin Triejn, èn ze poetste d’r taand mé’ gruujne zeep. 

Het Prisma Spreekwoordenboek levert:

Goed gezeept is half geschoren.

Het scheermes slecht gewet, de baard slecht ingezeept en ruwe handen, doen menigen man kriezeltanden.

Hij heeft hem zonder zeep geschoren (Hij heeft hem afgezet).

Waar iedereen zich alles aantrekt, daar gaat alles om zeep.

Die een ezelskop wil wassen, verspilt zijn water en zijn zeep.

In het Bredaos Lesboekske vond Peter de zin: Waste gij oew emmekes meej d’aand in gewoon zipsop en ledde ze dan op dun bleek te droge of doed alles de deur uit om ze te laote stome?

En wie kent nog de zeepklopper? Een van ijzergaas gemaakt en van handvat voorzien doosje, met daarin stukken zeep om in heet water een sopje te kloppen. Dit woord wordt overigens ook gebruikt voor een rechthoekige microfoon.

Botje/bodje?

Tijdens het boodschappen doen kreeg ik onlangs van de heer Van Beveren uit Hoogerheide de vraag, waar het woord botje eigenlijk vandaan komt. Omdat ik het woord niet ken, weet ik ook niet of het botje of bodje moet zijn. Het gaat in elk geval om een kledingstuk, een soort jasje in de kleur grijs of blauw. Wanneer mensen meer weten over dit woord, zou ik het fijn vinden als ze dit bij mij melden. Dan kunnen al onze lezers hier weer iets van leren. Alvast hartelijk bedankt!

Tot volgende week!