Bommenwerper beroert generaties

HALSTEREN / BERGEN OP ZOOM – Op 1 november stortte een geallieerde Lancaster-bommenwerper, de PB303, neer op de hoek van de Heenweg en de Kijkuit in de polder tussen Halsteren en Lepelstraat. De zeven bemanningsleden kwamen om het leven, maar hun lot houdt vele generaties in vele landen bezig. Voor Patrice en Jessica Goossens is het levend houden van de herinnering aan de PB303 een soort levenswerk.

De PB303, een Lancaster MkIII-bommenwerper, vertrok op 1 november 1944, met nog 19 andere toestellen, van het Britse vliegveld Meteringham. De bestemming was de Duitse stad Homburg, die gebombardeerd zou worden. Na het droppen van zijn explosieve lading werd het toestel in de linkervleugel en de romp geraakt door luchtafweergeschut. Op de laatste foto die van het toestel werd gemaakt is de schade goed te zien. De zevenkoppige bemanning slaagde erin het zwaar beschadigde vliegtuig in de lucht te houden, tot het boven Halsteren arriveerde. Daar stortte het toestel neer in het buitengebied, op de hoek van de Heenweg en de Kijkuit, in een kennelijk ultieme poging van de piloot om geen slachtoffers te maken op de grond. Bemanningsleden George Symes, Cyril Bayliss, Alfred Harris, Lesley Perry, Clifford Cook, John Crisp en John Smith zouden de crash niet overleven.

Monument

Bergenaar Ben Goossens verdiepte zich jarenlang in de ramp. In mei 2019 verzorgde hij een lezing bij Heemkundekring Halchterth, waar ook Rien Luijks – ooggetuige van de crash – zijn verhaal vertelde. Daar werd voor het eerst het idee geopperd om een monument in te richten op de plek van de crash. Dat kwam er uiteindelijk mede door de inspanningen van Halsternaar Peter van den Eijnden, die vanuit zijn keukenraam op de Kijkuit zag hoe een familielid van één van de bemanningsleden zich op de plek van het ongeluk liet fotograferen met een Canadese vlag. De Canadees werd vergezeld door Ben Goossens, en van het één kwam het ander. In 2021 overleed Ben Goossens plotseling, zijn levenswerk wordt nu voortgezet door zijn zoon Patrice (42).

“Het begon allemaal bij mijn oma”, vertelt Patrice, “in de oorlog waste en kookte zij voor soldaten, en na de oorlog adopteerde ze een aantal graven, onder andere die van de bemanning van de PB303. Met de families van die soldaten had ze contact, ze kwamen soms langs of we gingen er op bezoek.”  

Mijn vader was zendamateur, en toen we een keer in Engeland op bezoek waren kwam hij daar terecht op een kanaal waar allerlei oud RAF-piloten met elkaar spraken. Daar vroeg hij naar de PB303, en zo begonnen jaren van onderzoek naar het vliegtuig, de omstandigheden van de crash en de bemanning. Ik zag dat als kleine jongen gebeuren, en ik begreep wel dat ons pap bezig was met iets belangrijks, met een grote gebeurtenis. Dat maakte grote indruk op me.”

Samen met zijn echtgenote Jessica zet Patrice het onderzoek dat zijn vader startte naar PB303 voort. Minstens zo belangrijk zijn de netwerken die ze onderhouden, met nabestaanden van de bemanningsleden in onder andere Canada en Groot-Brittannië. Dat zijn kleinkinderen, en vaak zelfs al met achterkleinkinderen. Dat de crash van een bommenwerper in de Tweede Wereldoorlog bijna 80 jaar later nog zoveel generaties, in zoveel landen, bezighoudt fascineert hen: “Toen het vliegtuig neerstortte wisten die families niks over het lot van hun naasten. Eerst werd gedacht dat het vliegtuig in Steenbergen was neergestort, pas na onderzoek van ‘ons pap’ bleek dat niet te kloppen. Maar Halsteren? Lepelstraat? Daar hadden ze nog nooit van gehoord. Door het werk van mijn vader hebben ze de plek van de crash pas leren kennen”, zegt Patrice, “dat helpt hen in het verwerkingsproces, ook nu nog.”

Onlangs gaven Patrice en Jessica samen een lezing aan de leerlingen van basisschool De Springplank. “Je ziet ze aandachtig luisteren en hoort ze de juiste vragen stellen”, zegt Jessica, “dat het verhaal van de PB303 indruk maakt is heel duidelijk. En dat is goed, want we moeten deze mensen blijven eren. Omdat het belangrijk is dat we beseffen hoe waardevol de vrede is, maar ook voor ons pap. Zijn nalatenschap mag niet verloren gaan. Volgend jaar is de bevrijding 80 jaar geleden, dan hopen we weer veel van onze Canadese vrienden, die een soort tweede familie zijn, in Halsteren te zien.”

Op 1 november is de bemanning van de PB303 om 13.00 uur herdacht bij het monument aan de Kijkuit. De herdenking is als livestream uitgezonden in de Facebookgroep “PB303” .