Hoogerheide heeft een eigen Van Ruisdael

HOOGERHEIDE – In het Rijksmuseum hangt het werk van de beroemde Hollandse Meester Jacob van Ruisdael. Dat van Hoogerheidenaar Maarten Platje hangt er niet, hoewel zijn vaardigheden die van zijn inspirator uit de Gouden Eeuw nauwelijks ontlopen. Zijn maritieme schilderijen worden bejubeld door kenners, maar zelf blijft hij bescheiden.

Meer nog dan kunstschilder vindt Maarten Platje (58) zichzelf een verhalenverteller. Hij groeide op als zoon van een marineofficier die hem een levenslange liefde voor het water en boten bijbracht. “Ik ben een botenman”, zegt Platje, “als ik in de buurt van het water, of beter nog, óp het water ben, dan voel ik dat ik leef. En een boot vind ik de mooiste uitvinding die de mens ooit heeft gedaan.” Zelf zou Maarten uiteindelijk ook bij de Marine belanden, hij voer gedurende vijf jaar op de Hr. Ms. Jacob van Heemskerck en zag de hele wereld. Zijn artistieke talent kan hij niet helemaal verklaren, maar het is onmiskenbaar aanwezig: “Ik denk dat dat iets is waarmee je geboren wordt”, zegt hij, “ik teken al sinds ik een potlood kan vasthouden en ik zie al mijn hele leven overal beelden en schilderijen. Ik kan de wolkenluchten uit mijn jeugd nog zo voor me zien, die zou ik nu nog kunnen schilderen.” Platje noemt de beroemde landschapsschilder Jacob van Ruisdael, die door het Rijksmuseum wordt geprezen om zijn “verbazingwekkend vakmanschap” in zijn landschapsschilderijen, die vooral opvallen door zijn meesterlijke gebruik van licht en schaduw, en de vele details. Hoewel Platje uitsluitend maritieme taferelen schildert, is zijn bewondering voor Van Ruisdael even duidelijk zichtbaar in zijn werk als zijn eigen talent. Dat talent wuift hij zelf een beetje weg: “Het realistisch weergeven van een situatie in olieverf is voor mij nu niet meer zo’n probleem”, zegt hij schouderophalend, “dat is een kwestie van je houden aan bepaalde wetmatigheden en het toepassen van penseelvoering die je in de loop der jaren leert. Je overdrijft en je laat weg, dat is een proces. Qua vaardigheden kan ik me misschien meten met Van Ruisdael, maar hij moest het doen met veel minder middelen dan ik. Ik zie mezelf vooral als een ambachtsmens, ik loop niet graag met mijn neus in de lucht.”

Waar Van Ruisdael zich richtte op Hollandse landschappen waar hij van genoot, schildert Maarten Platje maritieme taferelen. Bijna altijd zijn dat historische momenten, soms uit beroemde zeeslagen, die hij graag zelf had gadegeslagen. Vervolg pag. 2.

Die gedachte spoort hem ertoe aan de situaties die hij schildert vooraf uitgebreid te onderzoeken, zodat elk detail klopt. Daarbij gaat hij niet over één nacht ijs. Elk schilderij begint Platje met een secuur onderzoek naar het moment dat hij wil vastleggen. Daarbij onderzoekt hij de schepen en gebeurtenissen, maar zelfs ook de meteorologische omstandigheden van het moment dat hij wil afbeelden zodat licht, bewolking, windsterkte en -richting en golfslag kloppen met de realiteit. Bovendien omringt hij zich met experts die hem helpen om alle details - vlaggen, vlaggenseinen, schoorstenen en gebouwen - zo goed mogelijk kloppen. Daarna maakt hij potloodschetsen om de beste compositie en vlakverdeling te bepalen, en een “snel” oefenschilderij in olieverf om de juiste sfeer te vangen: “Het verhaal dat ik wil vertellen moet helemaal kloppen, en het moet bínnenkomen. Pas als ik overal tevreden over ben begin ik aan het echte schilderij. Het klinkt misschien raar, maar het schilderen daarvan ervaar ik meestal als behoorlijk ontspannen.”

Als voorbeeld noemt Platje zijn “Krijgsraad aan boord van de Zeven Provinciën, voorafgaande aan de Vierdaagse Zeeslag”. Die zeeslag vond plaats in 1666 en werd in een zwart-wittekening door Willem van de Velde de Oude – een maritiem schilder die Platje zeer bewondert - die als een soort “oorlogsjournalist” momenten voor en tijdens de slag vastlegde. Platje besloot het werk van Van de Velde als basis te gebruiken voor een schilderij in kleur, dat begon met een onderzoek dat maar liefst drie maanden duurde: “Toen ik de tekening van Van de Velde zag wilde ik gewoon weten hoe het er destijds nou écht uitgezien zou hebben. Mijn schilderij is het antwoord op die vraag en is een soort “persfoto”, die het echte verhaal vertelt van een moment uit de historie. Dat moeten al mijn schilderijen eigenlijk zijn.”

Platje schildert vooral in opdracht van galeriëen in Amerika en Engeland, maar werkt ook veel in opdracht van het nationale Marinemuseum. Om zijn werk bereikbaar te maken voor het grote publiek maakt hij “artprints” van zijn schilderijen, die via zijn website te bestellen zijn. Daar is ook een prachtig boek te koop met daarin een grote selectie schilderijen die hij maakte. Dat boek is ook te koop bij Primera Niels van Elzakker in Hoogerheide. Intussen denkt Platje alweer na over toekomstige projecten: “Ik zou graag de Rede van Amsterdam nog eens willen vastleggen. Een tafereel met honderden scheepjes, grote oorlogsschepen, kleine melkschuitjes en oude pandjes op de wal. Zo’n groot tafereel gaat minstens een jaar kosten. Ik ben nu 58, dus als ik nog 20 jaar kan schilderen kost me dat 5% van de schildertijd die me nog rest. De tijd is het grote probleem: ik heb nog zoveel ideeën en er zijn nog zoveel interessante taferelen die ik zou willen afbeelden dat ik selectief moet zijn.”

Meer informatie op www.maartenplatje.com