Zonder verleden geen toekomst

HOOGERHEIDE – In de theaterzaal van MFC Kloosterhof ging Woensdrecht donderdagavond in gesprek over zijn verleden – en daarmee over de toekomst. Het eerste Woensdrechts Erfgoeddebat, met alle zeven politieke partijen aan tafel, schoof drie thema’s naar voren: gebouwd erfgoed, militair erfgoed en erfgoedtoerisme. 

Geen avond vol botsende standpunten, wel een duidelijke koers: kies kwaliteit boven aantallen, bundel losse parels tot één verhaal en betrek inwoners, onderwijs (kinderen), musea, ondernemers en Defensie bij de uitvoering. Het publiek had hoorbaar op meer vuurwerk gerekend; de debattemperatuur bleef netjes onder de stolp.

Verhalen geven erfgoed betekenis

Erfgoed Brabant-directeur Patrick Timmermans zette de toon met zijn openingspresentatie. Erfgoed is meer dan stenen, benadrukte hij: het zijn de verhalen eromheen die betekenis geven. Dat idee van een “unique telling point” bleef de rest van de avond rondzingen. Wie Woensdrecht wil onderscheiden, moet durven vertellen wat de gemeente uniek maakt – en dat verhaal koppelen aan recreatie, economie en onderwijs. Debatleider Harrie Maas, voormalig directeur van Monumentenhuis Brabant, loodste de zeven fractievoorzitters vervolgens door de drie thema’s. Aan tafel zaten Maikel van der Poel (CDA), Tara van Honschoten-Modderman (PvdA), Arjan Buijsen (ABZ), John Mathijssen (AKT), Thierry de Heer (D66), Marius Bakker (VVD) en Jens van Kakerken (CON).

Zeven monumenten: te weinig, maar niet zomaar uitbreiden

In het blok over gebouwd erfgoed kwam het bekende getal op tafel: zeven gemeentelijke monumenten. Mager, vonden meerdere partijen, maar ‘meer’ mag geen doel op zich worden. CDA-fractievoorzitter Van der Poel koppelde uitbreiding aan de Omgevingswet: doorontwikkelen kan, “maar wel hand in hand met duidelijke kaders”. PvdA’s Van Honschoten-Modderman legde de vinger bij het dorpsaanzicht: beschermen wat er al is, zichtbaar houden wat identiteit geeft.

ABZ’er Buijsen pleitte voor kwaliteit boven kwantiteit: richt je op de echte parels en biedt eigenaren helderheid. “Liever drie gebouwen met echte waarde dan dertig schildjes. We willen ook ruimte houden voor ontwikkeling.” In dezelfde lijn vroeg AKT’er Mathijssen om het verhaal tastbaar te maken – en om praktische steun voor kleine ingrepen, zodat mooi onderhoud niet verzandt in regels. Hij stelde voor te werken met lichtere vormen zoals ‘beeld- of dorpsbepalend’, met een klein ingrepenfonds voor ondersteuning.

Militair erfgoed: van losse hoofdstukken naar compleet boek

Wie ‘Woensdrecht’ zegt, zegt ook militair erfgoed. Van oude linies tot Slag om de Schelde, van bunkers tot vliegbasis: de losse hoofdstukken liggen er, maar het complete boek ontbreekt nog. D66’er De Heer wilde de grote lijnen expliciet maken (oorlog, Aviolanda/industrie, natuur), “geen doel op zich, wel focus op onze unieke verhaallijnen.”

VVD’er Bakker wees op het voorwerk: er ligt al een conceptlijst van enkele honderden objecten waar prioriteiten uit te halen zijn. “Nu gaat het erom gefaseerd aan de slag te gaan.” Hij vatte het in één zin mooi samen: “Zonder verleden geen toekomst.” En CON-voorman Van Kakerken legde nadruk op religieus en militair erfgoed.

Het leverde meteen vragen op uit de zaal. Hoe dien je als inwoner ideeën in? Kan een bestaande plek worden opgewaardeerd – en helpt dat de lokale economie? De oproep was tweeledig: maak meedoen laagdrempelig (duidelijke route naar gemeente en erfgoedclub) en denk programmatisch. Niet één los besluit, maar een uitvoeringsagenda met fasering, partners en zichtbare stappen.

Toerisme: erfgoed als ruggengraat

Toerisme was het derde ankerpunt. De oproep: werk aan een toeristische visie met erfgoed als ruggengraat. Geen losse folders of borden, maar een doorlopende beleving op locatie - met routes, verhalen, QR-codes, ov-haltes op loopafstand en horeca in de buurt. Praktisch hoort daar ook bij: betere bereikbaarheid van musea en sites, tweetalige informatie (Geopark Scheldedelta) en tentoonstellingen die aansluiten op het onderwijs.

Willem de Weert van Geopark Scheldedelta lichtte toe dat er al concrete stappen worden gezet. In samenwerking met gemeente, provincie, Rabobank en andere partners komen er nieuwe, tweetalige informatieborden in alle kernen – over landschap, natuur en erfgoed. “We zijn een van de tweehonderd bijzonderste landschappen ter wereld. Dat moet je uitdragen.”

Kleine winstpunten tellen, klonk het. Een bord dat je begrijpt. Een halte die wérkelijk dichtbij is. Een expositie die een schoolklas meeneemt en een volwassene verleidt om terug te komen met familie.

Geld slim inzetten door koppelkansen

Geld blijft natuurlijk een factor. De lijn van de avond: koppel erfgoed slim aan recreatie, economie en educatie om breder budget en draagvlak te vinden. Niet alleen subsidies verdelen, maar ook verenigingen en musea helpen met expertise, fondsenwerving en samenwerking. Zo wordt erfgoed geen kostenpost, maar kapitaal in de samenleving.

Burgemeester krijgt zesde DNA-foto

Als verrassing en blijk van waardering ontving burgemeester Steven Adriaansen van Stichting Behoud Cultuurhistorisch Erfgoed Zuidwesthoek een zesde ‘DNA-foto’ voor de raadzaal. De fotoreeks werd aangevuld met een agrarisch thema: peen- en koffieteelt, gefotografeerd in een oude schuur in Ossendrecht.

“Dit maakt het plaatje compleet”, reageerde Adriaansen zichtbaar verrast. “Het gaat over ons DNA, over wie we zijn en waar we vandaan komen.” Ook kregen alle deelnemers en raadsleden een koffiemok met het logo van de stichting.

Nuttig debat zonder vuurwerk

Spectaculair? Nee. Nuttig? Zeer. Het debat leverde geen harde lijst op met nieuwe monumenten, wel een duidelijke werkwijze: eerst het verhaal en de criteria, dan de keuzes - en vooral: samen doen. Wie met een plan rondloopt, weet na vanavond waar aan te bellen. En wie dacht dat erfgoed alleen over ‘oude meuk’ gaat, zal na deze avond iets anders horen: het tikt mee op de maat van de economie, van onderwijs, van toerisme.

Debatleider Maas sloot af met de constatering dat er voldoende richting is voor doorpakken. Woensdrecht lijkt klaar om zijn verleden beter te vertellen. En daarmee de toekomst te sturen.