Een persoonlijk oorlogsmonument

WOENSDRECHT – Woensdrecht is een nieuw oorlogsmonument rijker: op de hoek van de Rijzendeweg staat het wrak van de Bren Carrier waarin sergeant Eric Richter op Black Friday, 13 oktober 1944, omkomt tijdens de Slag om Woensdrecht. Zijn verhaal, en dat van alle andere helden die vochten voor de vrijheid van Woensdrecht, moet worden blijven verteld. Bart van der Veen maakte het, samen met de gemeente mogelijk.

Hoogerheidenaar Bart van der Veen is veel te jong om de oorlog te hebben meegemaakt, maar zijn fascinatie voor wat Woensdrecht in de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog doorstond is groot. Met kameraad Jim Raaijmakers zette hij zich al geruime tijd in om verhalen van mensen die de oorlog meemaakten te verzamelen, en spoorde hij dorpsgenoten aan om op 24 oktober de Canadese vlag te hijsen. Enkele jaren terug kocht hij bovendien een bijzondere Bren Carrier, uit het oorlogsmuseum van Jan de Jonge in Ossendrecht: “Die stond daarna enkele jaren in mijn achtertuin, daar was mijn vrouw niet altijd blij mee. Maar voor mij was het duidelijk dat deze Bren Carrier meer aandacht verdiende, dat hij een monument moest worden. Een monument dat de verhalen uit de oorlog levend houdt, en dat zorgt voor een levende herinnering, waardoor er gesproken wordt over de helden die hier hebben gevochten. Zo leven hun namen voort.”

Deze Bren Carrier werd in 1988 opgegraven op het land van de Woensdrechtse familie Michielsen, op de plek waar sinds 1993 knooppunt Markiezaat in de A4 zich bevindt. In 1944 werd het kleine rupsvoertuig, voorzien van een vlammenwerper, bestuurd door sergeant Eric Richter. De op dat moment 25-jarige Canadees is op dat moment al ruim 1500 dagen in dienst, en verlangt terug naar zijn leven in Canada, waar hij als drukker werkt bij de Sterling Press in Montreal, en waar hij zich uitleeft in zijn hobby’s, ijshockey, rugby, baseball en postzegels verzamelen. Richter ziet zijn thuisland, zijn ouders, zijn twee oudere broers en zijn oudere zus nooit meer terug. Aan het stuur van zijn Bren Carrier komt hij om het leven in de slag om Woensdrecht, duizenden kilometers van huis. Hij wordt begraven bij het militaire hospitaal in kasteel Moretus in Putte en vindt daarna zijn laatste rustplaats op de Canadese begraafplaats in Bergen op Zoom, in graf 10 van rij 4E. Het wrak van zijn Bren Carrier vertelt voortaan het persoonlijke verhaal van Richter op de Rijzendeweg. Zie ook pagina 15.

Bart van der Veen is er trots op dat hij erin slaagde om zijn persoonlijke missie – de Bren Carrier tot monument maken – realiteit te maken. Op 24 oktober, 80 jaar na de bevrijding van Woensdrecht wordt het nieuwe monument onthuld, onder toeziend oog van een delegatie van de Canadese Royal Hamilton Light Infantry, die onder begeleiding van een “pipes & drums” en in gezelschap van het college van burgemeester en wethouders band de Rijzendeweg beklimt, waar een menigte belangstellenden staat te wachten om het nieuwe monument onthuld te zien worden. Burgemeester Steven Adriaansen is blij met het monument, dat hij met Bart van der Veen en twee leerlingen van LPS Fortuna onthult: “Dit monument is een dagelijkse herinnering aan het verleden. Zo zijn oorlog en vrijheid niet alleen begrippen waar je op 4 en 5 mei bij stilstaat en dat is goed. Dit monument heeft een persoonlijk verhaal dat grote begrippen begrijpelijk en behapbaar maakt. Stel je voor, dat je een jonge jongen bent, ver van huis, die dood in de ogen kijkt. Stel je voor dat je zijn vader of moeder bent, en dat je hem nooit meer terugziet. Laat dit monument een levensles zijn: laten we afspreken dat we elkaar altijd als mens blijven zien en er samen voor zorgen dat de strijd die hier gevoerd is blijvende vrede en vrijheid heeft voortgebracht.”