‘De geschiedenis begrijpen’

HALSTEREN / LEPELSTRAAT - Onder grote belangstelling vond maandagavond in Halsteren en Lepelstraat de jaarlijkse dodenherdenking plaats. In de Quirinuskerk was eerst een oecumenische viering; in de Antonius van Paduakerk werd de ceremonie op het Kerkplein in Lepelstraat eveneens voorafgegaan door een bijeenkomst. 

Wethouder Hans Peter Verroen verzorgde een toespraak en bij het beeld van de gevallen soldaat werden kransen gelegd. Harmonie Sint Antonius verzorgde de muzikale omlijsting. Twee minuten stilte werden in acht genomen. 

‘De geschiedenis begrijpen’. Dat is het landelijke thema van deze Nationale Dodenherdenking. In Halsteren ging wethouder Joost Pals hier in zijn toespraak nader op in. “Door boeken en via beelddragers kunnen we veel te weten komen over de oorlogsjaren. Het overgrote deel van het aanbod gaat over de grote gebeurtenissen en de beslissingen van de politieke en militaire kopstukken van toen. De verhalen van mensen zoals u en ik werden maar zelden opgetekend en met het grote publiek gedeeld. Maar het waren juist de gewone mensen die die oorlog moesten ondergaan. Gewone soldaten, die meestal verplicht onder de wapens waren gekomen en hun burgerbestaan door die oorlog wreed verstoord zagen. In de meidagen van 1940 kwamen bijna 2.500 Nederlandse soldaten om toen nazi-Duitsland ons land binnenviel. Onder hen sergeant Nefs uit Halsteren en soldaat Van Dorst uit Lepelstraat.”

Pals vervolgde: “Zo waren er ook gewone burgers, die op het verkeerde moment op de verkeerde plek waren, mensen die werden vermoord om wie ze waren of om wat ze uitdroegen, verzetsstrijders of onderduikers die hun daden met de dood moesten bekopen. Het zijn de verhalen van deze mensen en de mensen die de oorlog meemaakten en overleefden, die de daadwerkelijke impact van een oorlog meer inleefbaar en daarmee begrijpelijker maken. Wij kunnen ons gemakkelijker associëren met deze gewone mensen dan met de mensen hoog in de top. Sommige gewone mensen tekenden hun belevenissen op of waren bereid daar later met anderen over te praten, zodat deze verhalen werden doorgegeven. Het zijn vooral die verhalen uit de eerste hand, van mensen zoals u en ik, die ons helpen om de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog beter te begrijpen. Hoe moet dat nu verder, nu de laatste stemmen van getuigen van de Tweede Wereldoorlog verstommen?”  Vervolg op pagina 17.

“Wel weet ik dat we ons die Tweede Wereldoorlog in herinnering moeten houden als een ultieme waarschuwing om een herhaling van een dergelijke ramp te voorkomen. Dan kijk ik naar het toenemend aantal grote conflicten in onze tijd en hoe die snel kunnen uitgroeien tot een ontembaar oorlogsmonster. Daarbij vraag ik me in toenemende mate af hoe het mogelijk is dat we nu weer een doodlopende weg in lijken te slaan. Alsof we niets hebben geleerd… 

De harde werkelijkheid is dat geschiedenis geneigd is zich te herhalen. Nooit op precies dezelfde manier, maar met kleine verschillen ten opzichte van de voorgaande editie. Maar wanneer we de geschiedenis begrijpen, kan dit helpen om de profetische zegwijze ‘de geschiedenis herhaalt zich’ niet uit te laten komen. Als al die slachtoffers, die we vanavond herdenken, nog konden spreken, zouden ze ons luidkeels toeschreeuwen dat we alles in het werk moeten stellen om dit spreekwoord te doorbreken, wanneer het over oorlog gaat. 

We herdenken de oorlogsslachtoffers ook in de hoop dat al die slachtoffers, met ieder een leven, dromen, zorgen en familie, ons leren dat oorlog geen aanleiding meer hoeft te zijn om boeken vol te schrijven of oneindig veel uren in documentaires te steken. Die tijd en energie kunnen we beter besteden aan het vinden van oplossingen om oorlogen en conflicten voor te blijven.”