De kerk zoekt naar antwoorden

GEMEENTE WOENSDRECHT – Voor parochie De Bron was 2023 geen plezierig jaar. Nadat in 2022 de kerken in Putte en Huijbergen al voorgoed hun deuren moesten sluiten, nam de parochie dit jaar het besluit om ook de kerken in Hoogerheide en Ossendrecht te sluiten. Duidelijk is dat de kerk op zoek is naar antwoorden op moeilijke vragen. Toch zien pastoor Peter de Rooij en secretaris Jan van den Elsen ook ruimte voor optimisme.

Deze zomer kwam het bestuur van parochie De Bron tot een pijnlijke, maar onvermijdelijke conclusie: als de kerken in Hoogerheide en Ossendrecht openblijven betekent dat de financiële nekslag voor parochie De Bron. “De energiekosten zijn gigantisch, het onderhoud en energiezuinig maken van de kerkgebouwen is schreeuwend duur. In een gesprek met het bisdom hebben we moeten concluderen dat de situatie niet levensvatbaar is. Dat is verdrietig en pijnlijk, maar het is wel realistisch. Daarom hebben we besloten om de kerken tegelijk te sluiten. Dat besluit moet nog worden goedgekeurd door het bisdom. Daar wachten we nu op.”

Vervelend

Dat zo’n rigoureuze beslissing nodig was, komt voor pastoor Peter de Rooij niet als een verrassing. Al jaren ziet hij het kerkbezoek teruglopen. “Op zondag zie je in Hoogerheide misschien nog 50 kerkgangers, in Ossendrecht misschien 20. Vaak blijven die mensen op de achterste banken zitten, dan zijn ze voor mij lastig te bereiken en dat is vervelend. Ik zeg eerlijk, ik loop tegen de 80 en zoals het nu gaat doe ik dit niet lang meer. Ik beleef er geen vreugde meer aan. Uiteindelijk zijn het de voeten van de mensen die niet komen die ervoor zorgen dat de kerk wordt gesloten.”

Vrijwilligers

Ook de hoge energiekosten doen afbreuk aan die vreugde, dat blijkt als de pastoor vertelt over hoe hij onlangs de kerk in Ossendrecht binnenstapte, en moest concluderen dat het – door een kapotte thermostaat - daar slechts 4 graden was. “We stoken zo weinig mogelijk”, zegt Jan van den Elsen, “we hebben geen andere keuze. We doen in onze parochie ook geen diaconie, we beperken ons tot de liturgie in de kerk, en het uitgeven van een kerkenblad. We hebben weliswaar nog behoorlijk veel actieve vrijwilligers, maar dat zijn vaak mensen met grijze hoofden.”

Zoekende

Als het bisdom haar goedkeuring geeft aan het voorgenomen besluit om de twee kerkgebouwen te sluiten moet de parochie op zoek naar een alternatieve locatie waar kerkgangers kunnen samenkomen. Dat is geen eenvoudige opgave, maar daarnaast heeft parochie De Bron nog grotere vragen die een antwoord behoeven. Want ondanks het teruglopende kerkbezoek geloven De Rooij en Van den Elsen dat er onder mensen een grote en groeiende behoefte aan spiritualiteit is, en dat er wordt gevraagd om een passende invulling daarvan. “Maar”, zegt Van den Elsen, “op dit moment heeft de kerk het juiste antwoord niet. We zijn zoekende naar een manier waarop we als kerk vitaler kunnen worden.”

Herontdekken

Pastoor Peter de Rooij denkt dat het vooral draait om drie dingen: hartelijkheid, vriendelijkheid en gastvrijheid. “We moeten als kerk meer naar buiten treden, en denken na over hoe je dat het beste doet”, zegt hij. “Gaan we bij wijze van spreken de markt op om met mensen te praten? Gaan we buiten de kerk staan om mensen welkom te heten? Over dat soort zaken zijn we nu met elkaar in gesprek. We willen mensen die interesse hebben in alles wat de kerk ze kan bieden graag aan tafel krijgen. En hoewel ik het teruglopende kerkbezoek, en het voorgenomen besluit om de kerken te sluiten moeilijk vind, zie ik ook nog genoeg positieve zaken. Een dame uit Huijbergen die in de kersttijd komt ‘Kindje wiegen’ in de kerk in Hoogerheide, en zo kinderen naar de kerk haalt. De livestreams van diensten die we verzorgen. Onze Alphacursus, waarin mensen met elkaar in gesprek gaan over de grote vragen van het leven. Onder mensen is er veel nood, als kerk moeten wij gewoon herontdekken waar en hoe we die nood kunnen verlichten. We moeten onze mindset veranderen.”

Bidbook

Zodra het besluit om de kerken in Ossendrecht en Hoogerheide te sluiten definitief wordt, moet de parochie aan de slag met de inventaris van de gebouwen: “Alle voorwerpen moeten gefotografeerd worden en een nieuwe plek krijgen”, vertelt Van den Elsen, “daarbij is ons streven dat we zoveel mogelijk kerkelijke kunst lokaal behouden. Veel voorwerpen uit de kerk van Huijbergen zijn bijvoorbeeld naar het Wilhelmietenmuseum gegaan.” Ondertussen wordt er gekeken of de kerk van Hoogerheide de status van gemeentelijk monument kan krijgen, een status die de Ossendrechtse kerk al heeft. Als de verkoop definitief wordt, wordt een bidbook opgesteld met de eisen waaraan een koper moet voldoen. “Als de verkoop een feit is zijn wij geen partij meer”, zegt Van den Elsen, “kijk naar de kerk in Woensdrecht, waar appartementen worden gerealiseerd. De contouren van de kerk blijven behouden, en dat is prima. Dat is het best haalbare.”

Levend

Kerkgebouw of niet, de kerk gaat door, en parochie De Bron wil zich niet uit het veld laten slaan door het verlies van haar kerkgebouwen. “De kerk draait niet om gebouwen, maar om mensen. Wij zijn de levende stenen van de kerk”, zegt pastoor Peter de Rooij, “de wens van de kerk is eenvoudigweg om de samenhang tussen alle mensen levend te houden. Ik weet zeker dat we een manier gaan vinden om dat te bereiken.”

“We moeten onze mindset veranderen”