Dialectwoord: Kerrekaachteg

Kerrekaachteg

Musterdmèèt

'Als je dit woord uitspreekt zoals het geschreven staat klinkt het als musterdmijt, en dat is volgens mij ook wat het eigenlijk is.'Dat schrijft Ger Roosendaal uit Halsteren. 'We kennen allemaal het woord hooimijt. Tegenwoordig zie je ze maar zelden meer, maar vroeger werd het hooi op het land na het maaien op een speciale manier opgetast rondom tegen in de grond geplaatste stokken, soms wel meters hoog, zo kon het goed drogen. Later werd het dan binnengehaald, en als de boer geen hooizolder had ging het in een grote ronde open overkapping met vaak een rieten dak. Misschien noemde men dat ook nog hooimijt, dat weet ik niet precies. Een musterdmèèt is volgens mij een hooimijt, maar dan met hout in plaats van hooi. Tegenwoordig komt de gemeente als er bomen gesnoeid moeten worden, en verdwijnen de takken in de hakselaar, om er als snippers weer uit te komen. Dat was vroeger natuurlijk zonde, want dat kon men uiteraard gewoon gebruiken als kachelhout. De bakkers stookten er zelfs de ovens mee. Veel mensen hadden dus een musterdmèèt achter hun huis. Dus een stapel met meestal dunnere takken die los van elkaar werden opgetast, zodat ze konden drogen. Omdat er zoveel ruimte tussen de takken bleef, was het een ideale schuilplaats voor allerlei beestjes, maar voornamelijk kleinere vogeltjes. Ze zaten daar redelijk veilig voor katten en roofvogels, maar moesten dus even nadenken voor ze onder een zeef gingen waar broodkruimels onder lagen, een stokje onder stond met een touwtje eraan, want dat kon wel eens een valstrik zijn, die niet voor niets toevallig vlak bij hun schuilplek stond. Dat is mijn idee, maar .....klopt het ook.?' Ja hoor, Ger, het klopt helemaal. Dank voor je leuke uitleg.

Lappemand

'Dà waar nou toch wel 'n bietje jammer, Jan, dà'k vleej keer in de lappemand zat. 'k Wit heul goed wà tuitelen is. À ge 'n tuitel gedaon aar, dan zee ons moeder dà ge dà nie zo rap moes doen, want grote kans dad een van de twee d'r spijt van zou kunne krijge. In 't Nederlans kenne me nie vor niks de opmerkieng ,ruilen doet huilen', denk zo. 'k Aar 'n wijze moeder.' Zo verontschuldigt Henk van Aert zich voor het feit dat hij de vorige keer niet had gereageerd. Gelukkig gaat het nu weer beter met hem, want hij vervolgt: 'Mar allee, me zijn d'r vekeer wir bij. Gij vroog nou wad 'n musterdmèèt is. Ik denk zo mar dà me daor hier op Altere 'n andere naom vor emme, nl. musterdklamp [must?rtklààmp]. Dà's 'n saomevoegieng van twee woorde: musterd en klamp. Musterd waar brandhout, takkebosse zogezeed, vor onze kezjaer, waarop gekokt wier, en waor ok 'n gaeven oven in zat. En 'n klamp is vor ons nen staopel, nen hoop. Dus vul mar in: 'n musterdklamp is nen staopel mee takkebosse om laoter opgestokt te worre in d'een of d'andere kachel. Zo'n klamp waar ok nog 'n thuis vor allerlei gedierte. Ons vaoder gieng die takkebosse ophaole mee paerd en waoge bij iemes die snoeihout verkocht. Daor ware van dà snoeihout dan takkebosse gemaokt mee 'n musterdpaerd. In 't verleje waar d'r nogal wà van dad hout nodig. (Tussen haokskes: dà mèèt zà wel mijt zijn in Standaardnederlands.)

Boskaant

Ik wul gèère reejegeere op 't mwooie veraol van Henk van Aert. Of liever gezeed: 'n bietje aonvulle. Wij aolde n'ooze musterd altij bij oos oopa aon d'n ooverkaant, want die ad 'n boskaant. Die èèkekaant moes om de zeuve jaore afgekapt worre. De stronke bleeve staon en die gienge dan wir uitgruuie. 't Afgekapte out wier op de oopestaonde musterdbinder geleed, waor al 'n èèzere musterddraod bij op de grond laag. As 'r genog out op d'n bos laag, dan wier de beugel van de musterdbinder over 't out geslooge en goed aongedouwe. Daornaor wier d'n èèzerdraod mitte neptang vastgedraoid en afgeknipt. De musterd was klaor om op de mèèt getast te worre.

As ge 50 jaor wordt, dan ziede Aobramme en dan witte ok waor Aobram de mosterd aolt. Da woord 'mosterd' mot èègelek 'musterd' zèèn, wur. Aobram moes ommes z'ne n'jeenegste zeun offere en daor ad ie 'n staopel braandout (musterd) vur nwoodeg.

Peter Borremans zegt: 'Musterdmèèt is een stapel takkenbossen. Het woord 'musterdklaamp' bestaat ook. Musterd, mutserd of mutsaard = samengebonden takkenbossen. Musterd bèène = takkenbossen met een draad of 'wies' (wilgentak) bijeenbinden. De bakker stookte vroeger de oven met musterd.

Het nieuwe woord

Oos oopa ad de baajnaom Jantje Pielèèr. Da kwaam omda t'ie sondas in de kerrek nwoot gieng zitte in de bank of op zoowne gematte stoel, mar aachterin teege n'n pielèèr bleef staon ange. Jao meese, vroeger moeste iedere zondag naor de kerrek, ej, of ge wouw of nie. D'r was jeel veul soosjaole kontrolle en ge aolde n't dan ok nie in oewe kop om 'ne kjeer oover te slaoge. Oew oos oopa docht oover naor de kerrek gaon, da kunde wel begrèèpe n'uit de vollegede zegswèès: IJ is zoow kerrekaachteg as 'ne n'ond klippelaachteg.

Denkt u de betekenis van deze zegswijze te weten? Stuurt u uw antwoord uiterlijk 23 oktober 2018 naar luysterburg01@ziggo.nl. Heeft u zelf ook interessante zaken te vertellen over kerrekaachteg zèèn, dan zijn die uiteraard van harte welkom.