Beejvaort 2
Natuurlijk zijn we benieuwd naar wat Yvonne Rijk te vertellen heeft over het onderwerp Beejvaort. Nou, dat is heel wat:
"Beejvaort: 'k zen al oep verschielende beejvaorte gewiest. Banneu, Schaarpeneuvel, Woogstraote, Wietem, Keeveler en dan zal ik nog wel un paor vergeete.
Toen oos kienders klein waore gienge ze altij ieder jaor mej de pestwoor mej naor Keeveler as miesdiender. Ze vonne da altij jêêl plezaant, want ze wiere me daor toch bedorve. Taort, grwoote koepe mej ijs en noem mar oep.
Naor Bendrecht gienge z'ok altij mej. Mjeestal te voet weg en dan mej un boerekaar mej truug..
Zelf zennek ok diekels mej naor Bendrecht gewiest. Altij te voet weg en truug. Ties zoonde da dieje beejvaort ter ziele ies. Ze lwoope nog wel ieder jaor naor Bendrecht, mar nie mjeer as beejvaort. Ut kappelleke ien Bendrecht schent ok jêêlemaol ien verval te zijn. En de kerk ies daor gesloote. Wa kan der ien de lwoop van de jaore toch veul veraandere.
Iek eriener me ok nog goed da'k as kiend ieder jaor naor Bendrecht gieng. Oos moeder kwam van Bendrecht, duus da was gelijk altij un femiliebezoek. Ien Bendrecht wôônde un paor taantes van oos moeder en daor gienge we dan naor toe. Mar jeest naor ut kappelleke en de kerk daor. Bej ut kappeleke verkochte ze on den overkaant altij jeel lekker ijs, zo lekker da'k ut nou nog weet.
Bej de kerk stienge altij kraome, het was presies mart. Oep die mart verkochte ze allemaol eiliege dienges. Iek weet nog goed da ze daor aarme en bjeene en aandere liechaomsdjeele verkochte die gemaokt waore van keirsvet. 'k Von da altij jêêl raor. 'k Weet nog nie goed wa da te betjeekenen ooij.
Oos moeder zeej altij, agge iet mekeerde oan un liechaomsdjeel dagge dan da kont kwoope en dan biede dagge gaauw geneeze waort. 't zal wel.
Mar bej jêên kraom verkochte ze altij "dobbele wietjes" da waore kleine koekskes mej eetpapier van oondere. Daor kreeg iek dan ok nen zak vol van. Duus dieje beejvaort was wel un fjeest.
Elaos ies dees ammel laank verleeje tijd. Mar un liechtpuntje ies wel da we ier ien Ostrecht ieder jaor ut fjeest van d'eiliege Adolfien emme.
Ge kuunt da nou nog nie echt nen beejvaort noeme mar ut gaot er toch ieder jaor un bietje mjeer oep lijke."
Dankjewel Yvonne voor je mooie verhaal over bedevaarten. Er is inderdaad veel veranderd sinds onze jeugd. Ten goede, maar gelukkig ook ten goede.
Graag kom ik nog even terug op jouw "dobbele wietjes". Veel mensen vragen zich af waar de naam voor dit snoepgoed vandaan komt. Het waren twee dotjes gesmolten suiker, in de vorm van een 8, op een ondergrond van eetpapier. Ze werden inderdaad gegeten tijdens de Bendrechse begaankenis. Volgens taalkundige Hans Heestermans is de verklaring niet moeilijk. De dubbele 8 is in het Frans 'double huits', wat wordt uitgesproken als 'doeble wiet'. Er is niet veel fantasie voor nodig om te begrijpen, dat de bevolking dat verbasterde tot 'dobbele wietjes'.
Richard Musters heeft als ongelovige wat meer moeite om iets zinnigs te vertellen over het onderwerp Beejvaort, maar ook hij heeft er een positief verhaal van gemaakt:
"Nouw mokte ut mèèn moeieluk wor Jan. Want wa mot iek as nie geloovige nouw gaon schrèève over beejvaort zonder da iek geloovige meense vör d’r kop gaon stoote? Want begrep me niej verkjeerd eej, iek em niks teege geloovige meense en iek wul die ok jillemaol nie gaon beleeigge. Mar vör mèèn as nie geloovige meens is zo’n beejvaort of zo’n begaankenis wel moeiluk te begrèèpe.
Want wa gaode nouw in Lourdes doen? Daor zou zo'n 170 jaor geleeje Maria zen verscheene vör un maske van 14 jaor. Niemand die daor vraoge over stelt. Agge zoiet nauw zou zegge dan zegge de meense gelèèk dagge van de pille af mot blèève of dagge suust wa pille mot slikke. Mar toen emme ze da maske geloofd en nauw trekke ze meej duuzende meense ieder jaor naor Lourdes toe. Iek denk da ze da ok wel un bietje doen om aandere meense te zien die ok van alles mankeere. Zo’n bietje van gedeelde smart is alve smart. Dagge daor naortoe gaot meej jin been en ge ziet daor iemand zonder beene, dagge dan denkt ‘eej, bij mèèn val ut nog wel meej, want iek em in ieders geval nog jin been’. Mar misgien zit iek er ok wel jillemaol neffe wor Jan, want zoak al zeej, iek wit er eigluk niks van.
Iek vin ut mwooi datter meense zen die ter wel in geloove en die toch nog wa moed en energie weete te plukke van zo’n beejvaort. En zolaank as iek nie mee oef, vin iek ut ok allemaol wel prima. Gewoon lekker blèève gaon, ge doe ter gin meens kwaod meej."
Volgende week krijgt Peter Borremans nog het woord, maar er volgt ook nog een verrassing. Tot volgende week dus!