Volluk: Distributieradio

19-01-2025 Algemeen

Allereerst voor iedereen een mooi 2025 en wat dat is mag eenieder zelf beleven.

In 1952 trouwden mijn ouders en na een jaar of vier in een voorkamer van 4 bij 5 meter te hebben gewoond, verhuisden wij naar een woning in de nieuwbouwwijk. Toen het huis helemaal op orde was, had mijn vader door overwerk, gespaard voor een kleine radio, hij was sportliefhebber en kon nu op zondagavond naar de uitslagen luisteren, en ook naar de nieuwsberichten natuurlijk. Mijn moeder luisterde ook toen al ‘s ochtends naar de arbeidsvitaminen.
Aan deze radio heb ik geen tastbare herinnering, wel had opa daarvoor al een distributieradio. Dit was geen radio maar ijzeren doos van 30 bij 25 cm, met daarin een luidspreker. Het geluid kwam binnen via een draad, dus toen al kabelomroep, en op de muur zat een draaiknop met ik meen 4 standen waardoor er een andere zender gekozen kon worden. Van die keuzeknop naar de kast liep die draad verder. De zenders waren van de Nederlandse staatsomroep en misschien ook een Belgische zender.
De Nederlandse zenders heetten in de volksmond  Hilversum 1 / 2 enzovoorts.

De nieuwsberichten waren het belangrijkste van wat er werd uitgezonden. Wanneer je hoorde ‘hier volgt het nieuwsbericht van het ANP’ wist iedereen dat je stil moest zijn want opa wilde luisteren. Ook naar het weerbericht en daarna de berichten voor boer en tuinder, zelfs de waterstanden kwamen daarna nog!
Wanneer ze waren afgelopen draaide opa aan de knop en het was weer stil. Ja, er was maar één man die dit alles regelde, opa hield niet van frivoliteit.
De berichtgeving was erg gecensureerd, dat wil zeggen er kwamen alleen maar berichten die de goedkeuring hadden van de overheid en het koningshuis. In menig Oostblokland is dit nog steeds zo.
Wel waren er in Nederland al een aantal omroepen, men sprak dan van de ‘verzuiling’. Die omroepen brachten ook alleen maar programma’s naar hun eigen inzicht en doelgroep. Deze omroepen VARA, NCRV, KRO en AVRO bestaan nu nog, al is amusement nu zowat de hoofdzaak geworden.
De overheid had een hele belangrijke stem in dit gebeuren. Zo was het geregeld dat om 24.00 uur de uitzendingen werden afgebroken met het Wilhelmus; men vond zeker dat je dan maar op bed hoorde te liggen... Dus ook in de rampnacht van 1 februari 1953 was de stekker eruit in Hilversum. Wat als er wel berichtgeving geweest was?
Wel bestonden er ook gewone radio’s in die tijd, denk aan de verhalen van de verstopte radio’s in de Tweede Wereldoorlog.

Dit waren toestellen die geluidsgolven konden ontvangen, en hier zat ook altijd een glasplaat aan de voorkant waarop je een groot aantal plaatsnamen zag. Het fascineerde mij altijd dat je namen tegenkwam als Paris, Berlin, Praag, Warschau, Bruxelles enzovoort. En natuurlijk ook Hilversum, de radio was natuurlijk niet gemaakt voor alleen Nederland.
Met een draaiknop kon je de betreffende zender ontvangen door een pijltje op de naam te zetten, wij mochten er niet aankomen en als manneke snapten we er toch al niets van.
Op grotere / duurdere toestellen zat ook altijd een rond groen glaasje, wanneer dat helderder werd was de ontvangst zuiverder. Uitpeilen heette dat.
Op zondag in de wintertijd zag je bij mensen in de kamer vaak alleen dat groene lampje, de mensen zaten dan in het donker naar de radio te luisteren, ze noemden dat ‘schemeren’, en omdat ze toch niets anders deden spaarden ze zo lichtkosten uit.
Wordt vervolgd.

Twan Simons